کاربرد نشانه ها در خط فارسی

برگرفته از تارنمای ویستا / به نقل از فصلنامه علوم اطلاع رسانی

 

نشانه‌هایی که برای سهولت؛ خواندن یا افزودن اطلاعات به متن در نوشته‌ها به کار می‌برند، جزئی از نظام گسترده نشانه‌ها است که بشر برای ایجاد ارتباط از آن استفاده می‌کند. نشانه‌ها علائمی ذاتاً بی‌معنی هستند که افراد بشر، برحسب قرارداد و توافق، آنها را معنی‌دار کرده‌اند. ویرگول و نقطه و نقطه‌ویرگول و علامت سئوال و قلاب بخشی از نشانه‌هایی هستند که در خط به کار می‌روند.کاربرد این نشانه‌ها در همه زبانهای دنیا یکسان نیست. یعنی این نشانه‌ای جهانی، بستگی به کاربرد آنها در رسم‌الخط‌های متفاوت، تفاوتهایی با یکدیگر پیدا کرده‌اند. از طرفی کاربرد نشانه‌ها در رسم‌الخط‌های واحد نیز گاه با هم متفاوت است. کاربرد نابجا یا چندگانه نشانه‌ها ممکن است در کار ارتباط اختلال ایجاد کند. یکسان‌سازی کاربرد رسم‌الخط، اطلاعات واحدی را به خواننده می‌رساند.

برخی عقیده دارند که وسیله ارتباط آدمیان با یکدیگر، در ابتداء اشارات دست بوده است و این اشاره‌ها دارای ساختهای پیچیده شده بودند. الفاظ، به عقیده ایشان، به تدریج جای اشاره را گرفته‌اند.هم اشارات دست و هم الفاظ، نشانه هستند. یعنی افراد بشر، با توافق میان خود و برحسب قرارداد، حرکات دست و الفاظ را معنی‌دار کرده‌اند.نشانه‌ها امروزه در همه جا وجود دارد: علائم راهنمایی و رانندگی، نت‌های موسیقی و رقص، علائم ریاضی و غیره بخشی از نشانه‌های رایج هستند. در نوشتن نیز نشانه‌هایی به کار می‌برند تا خواندن را روان یا اطلاعاتی را به متن اضافه کنند.کاربرد اصلی نشانه‌ها جدا کردن کلمه‌ها و گروه‌ها و جمله‌ها از یکدیگر و مشخص کردن رابطه آنها با هم است. مشخص کردن حالات عاطفی نویسنده و آهنگ کلام و هم‌معنایی و تعیین ساختار داخلی کلمات، برخی دیگر از کاربردهای نشانه‌ها هستند. نشانه‌هایی که در خط فارسی به کار می‌روند عبارتند از نقطه، ویرگول، نقطه ویرگول، دو نقطه، هلال (پرانتز)، علامت نقل قول (گیومه)، قلاب، خط تیره، سه نقطه، ممیز، علامت سئوال، علامت تعجب، علامت تکرار، ستاره، پیکان.

ادامه مطلب...

باور بهرام بیضایی در باره ی زبان در فیلم

از گفت‌وگو با مجله‌ی فیلم، شماره ۳۹۳

 

آن چه استاد بهرام بیضایی درباره‌ی زبان و فیلم باور دارد:

 

«...ولی این‌که من ساده‌ترین مسائل عالم را به مشکل‌ترین شکل بیان می‌کنم اوّلین‌بار است می‌شنوم. آیا این نیست که من پیچیدگی‌های پشت سادگی و غیرعادی‌های پشت عادی را نشان می‌دهم؟ و آیا باشو غریبه‌ی کوچک و سگ‌کُشی ساده‌ترین مسائل عالم بوده‌اند که به مشکل‌ترین شکل بیان شده‌اند؟ امّا در مورد زبان - مردم دانش خود را از کجا می‌گیرند؟ اگر کتاب‌خوان نباشند از رسانه‌ها؛ و غلط‌های رسانه‌ها کم‌کم می‌شود دانش همگانی، که من باید به‌نام زبانِ مردم تکرار کنم؟ نه– من می‌کوشم غلط‌ها را نگویم و از این بابت معذرت می‌خواهم. مثلاً نمی‌نویسم قاتل و امپراتور؛ می‌نویسم آدم‌کش و خاقان. چینی‌ها خاقان دارند نه امپراتور، و مغول‌ها قاآن دارند و ژاپنی‌ها میکادو و ایرانیان شاهنشاه و مسلمانان خلیفه داشتند. امپراتور مال رُمی‌ها است.

 

ادامه مطلب...

درسنامه ی مدیریت و رهبری به زبان سعدی

علی محمد (کاوه) آقاعليخانی

 

از ميان همه ساخته‌ و پرداخته‌های انسان، ادبيات چیز ديگری است. ادبيات با انديشه آغاز می شود، احساس و عاطفه را پرواز می دهد و در نهايت بر‌آن‌ است كه رفتاری خدايی به انسان خداجو بياموزد. اين بيان يعني اين كه ادبيات به گونه ­ای بنيادين به درون آدمی نفوذ مي‌كند و به جان او مي‌نشيند، زوايای پنهان روان را می كاود و به كالبدشكافی جامعه، انسان و انديشه او می پردازد و سپس با زباني شيرين و تاثيرگذار، يافته‌هاي خود را به جويندگان معرفت ارزانی می كند. به زبانی ديگر دوستي با ادبيات و غور در لابلاي امواج واژگان، ما را با جامعه‌شناسی، روانشناسی، خداشناسی، تاريخ، و... آشنا كرده و پيوند می دهد و از اين ديدگاه ادبيات، همه چيز است و با اين نگاه ملتی كه ادبيات ندارد يا توليدات ادبی ش از غنا و كيفيت و استاندارد بايسته و شايسته برخوردار نيستند و يا به ادبيات خود رجوع و توجهی درخور ندارد، هيچ ندارد!

 

ادامه مطلب...

یادگاری که در این گنبد دوار بماند

مرد نشسته و قفس را گذاشته جلویش. مرغ عشق سبز رنگ کنار جفتش توی قفس می‌چرخد. جعبه‌ای پر از پاکت روی قفس است. با صدای تقریبا بلند می‌گوید: «فال... فال... فال حافظ.» می‌ایستم؛ «آقا یه فال بدین.»
دوستم نگاهم می کند و می گوید: «مگه تو به فال اعتقاد داری؟ یعنی فکر می کنی حافظ هزار سال پیش بیکار بوده بنشینه درباره مشکلات امروز تو شعر بگه.» می خندم. پاکت فال را می گیرم سمتش. می گویم: «مساله اعتقاد نیست. این هم یک جور حافظ خواندن است دیگر. چه مشکلی دارد؟» پاکت را می گیرد و باز می کند.

ادامه مطلب...

حافظ زیستی

شاید از بنده که حافظ پژوه پیرسالی هستم و دیر سالی است که (دست کم بیش از 50 سال) درباره حافظ و شعرش قلم زده ام، این انتظار وجود داشته باشد که بگویم چرا چنین است.

ادامه مطلب...

تأثیر حافظ بر محیط ادبی بخارا و شعر نوین تاجیکستان

                                              چو شبنم از نفیر باد میرم                       بود کز قید غم آزاد میرم1
                                             چو من بیمار شعر حافظم کاش                      کنار آب رکناباد میرم
                

 

ادامه مطلب...

شعر حافظ تبلوری از فرهنگ ایرانی و اسلامی - لسان الغیب سرآمد غزلسرایان جهان

شعر حافظ از یک سو ریشه در فرهنگ کهن ایران زمین دارد و از دیگرسو با معارف اصیل اسلامی عجین گشته و شاید یکی از راز‌های ماندگاریش در تاریخ و فرهنگ ایران همین باشد.

ادامه مطلب...

شعر، دانش و زندگی سعدی

گلستان و بوستان ادبیات فارسی، نامی پرشکوه را فریاد می زند. نامی که قرن هاست شکوه فرهنگ، ادب و هنر ایرانی را بر زبان می آورد و جهانیان، نام او را به عظمت یاد می کنند و می ستایند. گلستان و بوستان او چونان شاهنامه؛ چه در گذشته و چه امروز، نقل مکتبخانه ها و مدارس بوده و هست.

ادامه مطلب...

عقل و عقلانیت در اندیشه مولانا در گفتگو با دکتر غلامرضا اعوانی

اشاره: اگر عقلانیت از هر جامعه‌ای رخت بربندد، خشونت و آشفتگی نخستین چیزی است که گریبان آن جامعه را می‌گیرد. عقلانیت، جامعه را آرام می‌سازد و همزمان آن را به تأمل در آسیبها و برآوردن امکانات جدیدی برای پیشرفت و تعالی سوق می‌دهد. در جامعه امروز جهانی عقلانیت یكی از نیازهای مبرم انسانهاست و خوشبختانه تاریخ فرهنگ و اندیشه ایران با وجود فرازونشیب‌های فراوانش، همواره هسته عقلانیت را در خود پرورده و بی‌تردید مولانا یکی از قله‌های استوار دفاع از خردورزی است. گفتگوی زیر در همین زمینه صورت گرفته است. این متن از پایگاه اینترنتی مؤسسه پژوهشی حكمت و فلسفه ایران برگرفته شده است.

ادامه مطلب...

در گرامیداشت اول اردیبهشت، روز بزرگداشت سعدی - سعدی و انسان گرایی جهانی

اول اردیبهشت، روز بزرگداشت سعدی است. نابغه ای که از عالی ترین آبشخورهای فرهنگی ایرانی – اسلامی سیراب شد ووالاترین یادگاران را در عالم معرفت انسانیت به بشریت پیشکش کرد .

ادامه مطلب...