80 سال از مهاجرت لهستانی ها به ايران گذشت

برگرفته از مجله خواندنی / شماره 116

 

امسال هشتادمين سالگرد ورود مهاجرين و پناهجويان لهستاني به خاک سرزمينمان ايران است. مهاجرت لهستاني‌ها به ايران در پي جنگ دوم جهاني روي داد که با وجود بي‌طرفي ايران، سرزمين ايران از سوي متفقين اشغال شد که مسايل و مشکلات اقتصادي و اجتماعي زيادي براي ايران به همراه داشت. در طي سال‌هاي 1320 تا 1323 خورشيدي بيش از 150 هزار نفر از لهستاني‌ها براي مهاجرت به اسرائيل و آفريقا، از کشور اتحاد جماهير شوروي وارد خاک ايران شدند. با گسترش جنگ دوم جهاني، کشور لهستان درسال 1318 خورشيدي (برابر با 1939 ميلادي) مورد هجوم آلمان نازي از يک طرف و شوروي از طرف ديگر قرار گرفت و عملاً به دو قسمت تقسيم شد. اسراي زيادي به شوروي منتقل و در اردوگاه‌ها اسکان داده شدند و بسياري نيز بطور دسته جمعي اعدام شدند.

بعد از دو سال و با آغاز حمله آلمان به شوروي، استالين مجبور شد با دولت در تبعيد لهستان از در دوستي درآمده و فرماندهي واحدي در مقابل آلمان در جبهه لهستان ايجاد کند. طبق اين توافق قرار بر اين شد که افزون بر عبور افراد نظامي تجهيز شده لهستاني از خاک ايران، زندانيان و افراد داخل اردوگاه‌ها نيز از طريق ايران به فلسطين و آفريقا مهاجرت کنند. اين عمل با نقض بي‌طرفي ايران و اشغال ايران توسط قواي انگليسي و سپس روسي در تاريخ سوم شهريور 1320، امکان‌پذير گشت.

ادامه مطلب...

مهر شاه سلیمان صفوی

مهر شاه سلیمان صفوی بر بالای فرمان وی درباره واگذاری وزارت بیگلربیگی الکاء شیروان به میرزا هدایت‌الله جابری به منظور عمران و آبادی منطقه، رفاه حال رعایا، انتظام امور ایل و قشون و...

سند ملی شدن صنعت نفت

ای شیر پیر بسته‌به‌زنجیر

کز بندت هیچ عار نیامد،

دیری گذشت و چون تو دلیری

در صفّ کارزار نیامد...

 

شعر مهدی اخوان‌ثالث در ستایش

دکتر محمد مصدق

 

۲۹اسفند، روز ملی شدن صنعت نفت گرامی باد.

فرقه دموکرات آذربایجان (از نگاه یک تن گواه نزدیک)

دکتر مهیار دیباور

 

با اوج گیری جنگ جهانی دوم، نیروهای هم پیمان (متفق) آمریکا، انگلیس و شوروی، بی در نگر آوردن [بدون در نظر گرفتن] یکپارچگی ایران، گِرد سرزمین ما را فرو گرفتند. پس از پایان یافتن کار جنگ به سود این کشورها، نیروهای امریکایی و انگلیسی، برابر برنامه زمان بندی، از ایران بیرون رفتند ولی نیروهای رزمی شوروی با بی پروایی به پیمان‌های جهانی، در بخش‌هایی از اپاختر (شمال) میهنمان ماندند و با پیش کشیدن و دستاویز کردن باج خواهی (امتیاز) نفت اپاختر، بیرون رفتن نیروهای خود را به دریافت این باج خواهی وابسته شمردند.

 

ادامه مطلب...

پایان کار فرقه دموکرات

از خاطرات دکتر جهانشاهلو معاون پیشه‌وری

 

 سرکنسول روس در تبریز به پیشه‌وری: آن‌‌که تو را  آورد، به تو می‌گوید برو.

 نيروی ارتش از قافلان‌كوه گذشت و به سوی تبريز پيش می‌آمد. مردم ميهن‌پرور تبريز هم كه از بيگانه‌پرستان و اوضاع به تنگ آمده بودند،‌ به پا خاستند.

در اين هنگام، آقای سرهنگ قلي‌اوف [کنسول شوروی در تبریز] به دستور باكو چنين، مصلحت ديد كه آقای محمد بی‌ريا را كه با دارودسته‌های جاويد و شبستری، هواخواه حل مسالمت‌آميز و دريافت امتياز نفت، برای روس‌ها بود، صدر فرقه‌ی دمكرات آذربايجان بگذارد و آقايان پيشه‌وری و پادگان و مرا[ دکتر جهانشاهلو معاون پیشه‌وری ] به اين عنوان كه مخالف حسن نيت آقای قوام‌السلطنه هستيم، به باكو تبعيد كند.

 

ادامه مطلب...

برآمدن خورشید در نقطه انقلاب زمستانی

تصویری از برآمدن خورشید در نقطه انقلاب زمستانی بر پایه گاه‌شماری ایرانی در میل (برج) رادکان خراسان که بامداد نخستین روز زمستان ۱۴۰۰ ثبت شده است. پره‌های این برج وضعیت زاویه تابش خورشید به زمین را در طول سال نشان می‌دهد.

این بنا در فاصله ۷۴ کیلومتری شمال شهر مشهد واقع شده است. برج رادکان به بلندای ۲۵ متر، با بدنه استوانه‌ای و گنبد مخروطی شکل اثری تاریخی مربوط به سده ۷ هجری است. برج رادکان که تصور می‌شده  آرامگاه یکی از ایلخانیان است تنها برجی است که توانایی تعیین چهار فصل، سال کبیسه و آغاز نوروز را دارد.

ادامه مطلب...

قدیمی ترین خط فارسی در ژاپن

این دستخط که قدیمی ترین خط فارسی در ژاپن است در سال ۱۲۱۷ میلادی (۸۰۵ سال پیش) توسط راهب بودایی بنام #کیوسه وارد ژاپن شد.  او در حاشیه این کاغذ نوشته است سال ۱۲۱۷ در گوانگجو چین با  ۳ فرد خارجی ملاقات کردم و از آنها خواستم  که به خط خود چیزی برایم بنویسند آنها این دستخط را نوشتند به این برگه دستخط  #نانبانموجی گفته بودند یعنی #خطمردمان_بیگانه.

 

 دو بیت اول این دستخط به شرح زیر است:

جهان خرمی ‌با کس نماند

فلک روزی دهد روزی ستاند

 (اثر #اسعدگرگانی در کتاب ویس و رامین).

ادامه مطلب...

کیخسرو و کوروش

نبرد سپاه ایران به رهبری کیخسرو با سپاه توران به رهبری افراسیاب
نبرد سپاه ایران به رهبری کیخسرو با سپاه توران به رهبری افراسیاب

ادامه مطلب...

کشاورزی؛ کهن میراث فراموش شده

کشاورزی از جمله بزرگترین حرکت‌های بشری در جهان بوده که زندگی انسان را با تغییرات گسترده‌ای همراه می‌کند. گفته می‌شود که از حدود 14 تا 12 هزار سال قبل انسان اهلی کردن غلات را آغاز کرده و از آن پس به تولید غذای خود پرداخته است. به همین علت شهرها شکل گرفتند و پیشه‌وری آغاز شد. اما امروز استفاده‌های بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی و بهره‌برداری بی برنامه از زمین‌های کشاورزی، این میراث کهن را با مشکلاتی مواجه کرده است.

ادامه مطلب...