این کتاب نایاب به ما چه می‌گوید؟

سام خسروی‌فرد

 

اکنون که صحبت از تغییر و تحول در مناطق حفاظت شده حسابی داغ است، به نظر می‌رسد آگاهی از سابقه بیش از ۵۰ سال حفاظت از طبیعت ضروری است. مهم‌ترین پرسش این است که چرا بعد از نیم قرن حفاظت و صرف‌ میلیاردها تومان، امروز باید بخشی از مناطق حفاظت شده را به پیمانکاران واگذار کرد برای تغییر کاربری و اجرای پروژه‌های ایران برباد ده؟

 

- «نخجیرداری و حفظ محیط‌زیست حیوانات وحشی در ایران» به قلم اسکندر فیروز زمانی منتشر شد که سازمان محیط‌زیست هنوز تاسیس نشده بود. تاریخ انتشار کتاب مشخص نیست اما با توجه به این که نشان سازمان شکاربانی و نظارت برصید در صفحه نخست آن دیده می‌شود، می‌توان نتیجه گرفت بین سال‌های ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۰ چاپ شده است؛ حدود ۵۰ سال پیش.

 

 

دراین کتاب آمده است: «سازمان شکاربانی و نظارت بر صید در ایجاد پارک‌های حیات‌وحش و مناطق حفاظت شده سعی بر آن داشته است که مناطقی را انتخاب کند که نمودار زیستگاه‌ها و اکوسیستم‌های عمده ایران باشد و در مناطقی که از حیث جانداران حائز اهمیت خاصی می‌باشد، اقدامات حمایتی کافی به عمل آورد.»

 

چندان که از همین بخش کوتاه از کتاب می‌توان دریافت، مناطق اولیه حفاظت شده تنها دو گروه بودند، مدتی بعد و با تبدیل سازمان شکاربانی و نظارت بر صید به سازمان محیط‌ زیست، نحوه تقسیم‌بندی مناطق تغییر کرد و به چهار گروه تبدیل شد: پارک‌های ملی، آثار طبیعی ملی، پناهگاه‌های حیات‌وحش و مناطق حفاظت شده. با این حال ایده اصلی در انتخاب آنها تغییر نکرد. مناطقی تحت حفاظت قرار می‌گرفتند که نمونه‌ای بارز و منحصر به فرد از زیستگاه‌ها و طبیعت ایران باشند.

آیا این اصل در انتخاب مناطق جدید رعایت خواهد شد؟

 - بخش عمده‌ای از ارزش‌های این زیستگاه‌های بی‌نظیر از دست رفته و اینک قرار است عرصه آن نیز واگذار شود. پیش از این در دولت احمدی‌نژاد، وقتی محمد محمدی‌زادی رئیس وقت سازمان محیط‌زیست، موضوع تغییر و  تبدیل مناطق حفاظت شده را به میان کشید، بسیاری از اهل سیاست قال چاق کردند که این کار درست نیست. همان افراد امروز در برابر اقدام دولت «تدبیر و امید» سکوت کرده‌اند.

 

- مطالعه کتاب نخجیرداری و حفظ محیط‌ زیست حیوانات وحشی در ایران و مقایسه آن با امروز به ما می‌آموزد که چگونه ایران دارد از دست می‌رود.

 

برگرفته از تاربرگ آتش نوشت  به نقل از دیدارگاه ایران بوم