جایگاه تاجیکستان در تاریخ و تمدن ایران

کشوری که اکنون تاجیکستان نامیده می‎شود، از ترکیب بخشی از باختریای باستان و بخشی از سغدیای باستان تشکیل شده است. باختریا را در زبان دری (زبان همگانیِ ایرانیان اواخر عهد ساسانی) «بَلخ» می‏گفتند.

ادامه مطلب: جایگاه تاجیکستان در تاریخ و تمدن ایران

پرده اول - ملت‌سازی در قفقاز

این نوشتار پیشتر در  ویژه نامه تاریخ معاصر روزنامه جام جم - ایام در شماره هفتاد سوم خود در آبان 1390 بمناسبت سالگرد جنگ‌های ایران و روس به چاپ رسیده است.

جنگ‌های ایران و روس آغازی بر پایان یک امپراتوری بزرگ بود که شاید در طول تاریخ‌اش هیچ‌گاه از نظر وسعت سرزمینی به این شکل به چالش کشیده نشده بود. در گذشته این امپراتوری، اشغال یا جدایی‌بخشی از سرزمین معمولا موقت و فاقد هرگونه بعد فرهنگی بود، ولی اینبار روس‌ها با زدودن فرهنگ ایران، زبان و ادبیات فارسی از سرزمین‌های مسلمان‌نشین قفقاز علاوه بر مرزهای جغرافیایی پای فرهنگ را نیز به میان آوردند.

ادامه مطلب: پرده اول - ملت‌سازی در قفقاز

قفقاز و سرایندگان شعر پارسی در قفقاز - هفتم

 

                             نخجوان

در سمت شمالی رود ارس، در جلگه حاصلخیز و مسطحی قرار دارد. اسم این شهر در منابع قدیمی به صورت نخچوا، نشوی آمده و معنی آن به زبان ارمنی قدیم (اولین کاشانه خیر) یا (نخستین مرکز) یاد شده است. مستوفی آن را شهری خوش خوانده و بنای آن را به بهرام چوبین نسبت داده است. مورخین ارمنی در سده چهارم سه ناحیه وان، اردوباد ، نخچوان را واسپورگان می‌گفته‌اند و ابنفقیه آن را بسفرجان نوشته و بنای (نشوی = نخجوان) را به انوشیروان نسبت داده است.

ادامه مطلب: قفقاز و سرایندگان شعر پارسی در قفقاز - هفتم

چشم به راه عید فطر در کشمیر

شنیده بودیم اوضاع چندان رو به راه نیست، گفته بودند آن طرف‌ها نروید، خطرناک است. با اینهمه، برای فرار از گرمای کشنده دهلی هم که شده، دیروز صبح زود کوله بار را بستیم و در قطار نشستیم و راهی شهر جامو، پایتخت زمستانی استان کشمیر شدیم. شبی را در مسافرخانه ای نه چندان پاکیزه گذراندیم و صبح دوباره راه افتادیم تا بلکه زودتر به هوای خنک سرینگر، پایتخت تابستانی کشمیر برسیم.

ادامه مطلب: چشم به راه عید فطر در کشمیر

قفقاز و سرایندگان شعر پارسی در قفقاز - بخش ششم

 

ارمنستان یا ارمنیه ناحیه ایست در حدود 300000 کیلومتر مربع و کشور قدیمی است در غرب آسیا ، که اکنون میان ایران ، جمهوری آذربایجان (اران)، گرجستان و ترکیه قرار دارد. این سرزمین ، کمابیش از اراضی جنوب شرقی دریای سیاه و غرب آسیای صغیر تا سواحل جنوب غربی دریای خزر از یک طرف، و از قفقاز تا فلات آذربایجان و دشت بین النهرین از طرف دیگر ممتد بوده است.

 

ادامه مطلب: قفقاز و سرایندگان شعر پارسی در قفقاز - بخش ششم

تالش، امروز از تو کمک می‌خواهد، ایران!

ژنرال علی‌اکرام همّت‌زاده نامی ماندگار در تاریخ ایران و جنبش تالش‌های «ایران شمالی» (آران/ جمهوری آذربایجان) است. ژنرال همّت‌زاده پس از فروپاشی شوروی و به دنبال تشکیل حاکمیت نژادگرایانه‌ی «جبهه‌ی خلق» در باکو، و پس از آغاز طرح‌های جدّی این حکومت برای محو آثار تاریخی و فرهنگی ایرانی و از جمله برخورد با فرهنگ، هویّت و موجودیّت قوم کهن و تاریخی تالش، کمر همّت بست و «جمهوری دمکراتیک تالش ـ مغان» را با یاری مردم تالش و بدون وابستگی به کشورهای خارجی، به مرکزیت «لنکران» تشکیل داد.

ادامه مطلب: تالش، امروز از تو کمک می‌خواهد، ایران!

تاجیک‌های جمهوری ازبکستان


گویش‌های پارسی تاجیکی ازبکستان به‌طور فزاینده‌ای از پارسی تاجیکی تاجیکستان و پارسی معیار وامی‌گرایند تاجیک‌ها این واگرایی در زبان گفتاری در دو سوی مرزهای سیاسی از زمانی می‌دانن که ایدئولوژی جمهوری‌های ملی در شوروی پیاده شد

ادامه مطلب: تاجیک‌های جمهوری ازبکستان

داغستان؛ مرزبان شمالی ایران‌زمین

                  

 در میان مردم داغستان یک رسم مشترک بین تمامی آن‌ها وجود دارد و آن هم شاهنامه‌خوانی به زبان روسی است که تقریباً اکثر مردم با آن آشنا هستند و یا خود در آن شرکت می‌نمایند

ادامه مطلب: داغستان؛ مرزبان شمالی ایران‌زمین

ایران بزرگ، آریانا، ایرانا، ایران

قلمرو فرمان‌روایی « دولت ایـران»‌، در درازای تـاریخ این سرزمین، یعنی از چند هـزار سال پیش تـا کمابیش دو سده‌ی اخیر، پهنه‌ی «فلات ایـران» بود.

ادامه مطلب: ایران بزرگ، آریانا، ایرانا، ایران