فهلویات شیخ صفی‌الدین اردبیلی

در کتاب سلسلةالنسب صفویه از شیخ حسین پسر شیخ ابدال پیرزادۀ زاهدی که به شاه سلیمان صفوی (سلطنت : 1105 ـ 1077) اهدا شده یازده دوبیتی فهلوی به شیخ صفی‌الدین اسحق اردبیلی (735 ـ 650 ق)، جد پادشاهان صفوی نسبت داده شده است. شیخ حسین، مؤلف کتاب، پس از فتح قندهار به دست شاه عباس دوم در 1059، به علت کهولت انزوا اختیار کرد و این کتاب قاعدتاً باید در اوایل حکومت شاه سلیمان که مصادف اواخر عمر مؤلف است نوشته شده باشد. سلسةالنسب صفویه در شرح حال صفی‌الدین و شش تن از فرزندان اوست که ششمی آنها شاه اسماعیل صفوی است. این کتاب یک خاتمه نیز دارد که در باب شیخ زاهد گیلانی (متوفی در 700 هجری) و فرزندان اوست. سلسلة النسب نخستین بار در 1343 قمری [= 1303 شمسی / 1924 میلادی] از روی نسخۀ بدون تاریخی که متعلق به سِر آلبرت هوتوم شیندلر بود در برلن، چاپخانۀ ایرانشهر به چاپ رسید.1

ادامه مطلب...

ترجمه ادبیات فارسی به زبان چینی

نخستین کتاب ادبیات فارسی که در محافل چین مورد توجه قرار گرفت،"رباعیات"خیام بود.آقای گومورو (Guo mo ru) نخستین شاعر نوین نهضت فرهنگی جدیدچین برای اولین بار آن را به زبان چینی برگرداند.....

ادامه مطلب...

جهان عرب و زبان فارسی

در دوره ی معاصر تلاش عربها در خدمت به ادبیات فارسی کمتر از ملل و اقوام دیگر نبوده. هر چند این خدمت به علل و اسبابی که از اراده ی آنها خارج بوده، دیر صورت گرفته ولی بی هیچ غرور و بالیدنی می توان گفت که فراوان و عظیم و ارجمند بوده است. این تلاشها به میراث ادبی قدیم ایران محدود نمی شود، بلکه فراتر از آن رفته و شامل آثار جدید فارسی نیز می شود....

ادامه مطلب...

وضعیت فعلی زبان و ادبیات فارسی

زبان و ادبیات فارسی معرف چیستی و کیستی ملت متمدن ما در بستر زمان ها و آثار مکتوب گران قدر زبان فارسی منعکس کننده جوهره ملی ایرانیان با فرهنگ و با قدمت و پیشینه ای کهن است که از دیرباز عرصه پهناوری را تحت سیطره و تأثیر خود داشته

ادامه مطلب...

واژه‌گزینی در زبان فارسی

سخن امروز من درباره‌ی زبان فارسی امروز است. زبان فارسی مانند یک دریاست و به راستی می‌شود درباره‌ی آن، سخن‌های بسیار گفت. ما ایرانی‌ها در برابر جهان که به درستی دهکده جهانی نامیده می‌شود و با این جهان رسانه‌ها و با این پیوندی که در آن است و با دانش امروز که به ناچار بایستی آن‌ها را بیاموزیم، چه باید بکنیم؟

ادامه مطلب...

به مناسبت اول اردیبهشت، روز جهانی سعدی - سعدی و چیستی زیبایی

برگرفته از روزنامه اطلاعات، شماره‌های  25853 (دوشنبه یکم اردیبهشت 1393) و 25854 (سه‌شنبه 2 اردیبهشت 1393) و 25858 (یکشنبه 7 اردیبهشت 1393)

دکتر اصغر دادبه

ادامه مطلب...

خطر‌هایی که زبان فارسی را تهدید می‌کند

سالهاست که برخی از ادیبان و دانشمندان دردشناسِ درمان‌اندیش هشدار می‌دهند که زبان فارسی در خطر است و از دست‌اندرکاران زبان فارسی می‌طلبند که تا دیر نشده، تا زبان فارسی لطمه‌هایی جبران ناپذیر نخورده و از زندگی معنوی و علمی معاصر خیلی عقب نیفتاده است، به رفع خطرهایی بپردازند که این زبان عزیز را تهدید می‌کند......

ادامه مطلب...

برگی از دفتر کهن اسرار التوحید

 
شیخ ما [ابوسعید ابوالخیر] قدس‌الله روحه‌العزیز روزی در حمام بود. درویشی شیخ را خدمت می‌کرد و دست بر پشت شیخ می‌نهاد و شوخ1 بر بازوی شیخ جمع می‌کرد؛ چنانک رسم قایمانِ2 گرمابه باشد تا آن کس ببیند که او کاری کرده است. پس در میان این خدمت، از شیخ سؤال کرد که: «ای شیخ، جوانمردی چیست؟» شیخ ما حالی گفت: «آنک شوخ مرد پیش روی او نیاری!»

ادامه مطلب...

نظر داریوش آشوری درباره واژه‌سازی فارسی

داریوش آشوری با اشاره به پرمایه بودن زبان فارسی از نظرِ امکاناتِ واژه‌سازی، اظهار می‌کند که امروز واژه‌سازیِ قیاسی (یعنی ساختنِ واژه‌هایِ تازه به قیاسِ الگوهایِ زبانیِ موجود) راه خود را گشوده است....

ادامه مطلب...

رونمايي كهن‌ترين نسخه فارسي تاريخ‌دار جهان

كهن‌ترين نسخه فارسي تاريخ‌دار جهان با نام «الابنيه عن حقايق الادويه» كه در شوال 447 (دي / بهمن 434) نوشته شده است، به كوشش مركز پژوهشي ميراث مكتوب و با همكاري انتشارات فرهنگستان علوم اتريش رونمايي شد...

ادامه مطلب...