زبان آذربايجان

از مجموع تحقيقاتي كه تاكنون به عمل آمده اين مساله به ثبوت رسيده است كه اگر امروز مردم آذربايجان به زباني كه ممزوجي از زبان آذري و يك زبان بيگانه است سخن مي‌گويند در روزگار گذشته، كه چندان از روزگار ما دور نيست، يعني تا عهد صفويه به زبان آذري كه زبان صد درصد ايراني بوده تكلم مي‌كرده‌اند و بعد از اين كه قالب زبان و جامعه گفتارشان تحت تاثير عواملي كه بحث درباره آنها از حوصله اين مقال بيرون است عوض شد، طرز فكر و تعبير و روح و زبانشان همچنان ايراني ماند و از تركيب استخوان‌بندي زبان بيگانه با مواد و روح زبان آذري زباني خاص و ممتاز به وجود آمد كه اگر چه استخوان‌بندي تركي دارد ولي براي تركان به دشواري مفهوم است و از سوي ديگر، زبان آذري نيز محسوب نمي‌شود و به همين علت بهتر است آن را «زبان كنوني آذربايجان» بناميم......

ادامه مطلب...

ملاحظاتي درباره زبان آذربايجان (بخش دوم)

از آخرين تحقيقات زبان شناسان هم‌چنين برمي‌آيد كه لهجه‌هاي ايراني امروز شمال غرب ايـران، از تاتي باكو و خلخالي و هرزني و كرينگاني تـا سمناني و شهميرزادي و خوزي يك گروه زباني است. و اين همه يادگارهايي از آن زبان واحدي است كه قرائن و نمونه‌هايي از پيوستگي آن نشان داديم و بـا لهجه‌هاي مركزي كه از نزديكي قم تـا حوالي يزد و كرمان و شير از بدان‌ها سخن مي‌گويند.....

ادامه مطلب...

واژگان فارسي درفرهنگ نامه عثمانی - فرانسه

واژه‎نامه‎ي عثماني به فرانسه (Tunr From cais)، در سال 1873 منتشر گرديد. در پيش گفتار اين اثر ارزنده آمده است:
« ... دست نويس اوليه‎ي فرهنگ عثماني ـ فرانسه، كار «گي‎فر» است كه منشي و مترجم شاه‎پشين (لويي شانزدهم) فرانسه در زبان‎هاي شرقي بود. در سال 1811 كه دولت فرانسه، ـ همسايه ايالات تحت فرمان عثماني بود، دستگاه حكومتي ناپلئون نياز شديد به يك فرهنگ عثماني ـ فرانسه احساس مي‎كرد. به ويژه، وزير امور خارجه وقت دولت فرانسه، علاقه‎ي ويژه‎اي به انتشار اين فرهنگ، از خود نشان مي‎داد......

ادامه مطلب...

ملاحظاتي درباره‌ي زبان آذري (از آغاز سده‌ي هشتم تا پايان)

سده‌ي هشتم از ديده شماره واژه‌ها و جمله‌ها و شعرها و دوبيتي‌هاي آذري، پربارترين دوره‌ي در تاريخ زبان آذري است. از اين دوره در فرهنگ «صحاح الفرس» كه به سال 728 هـ . ق/ 1327 م. تاليف شده، يازده واژه آذري به شرح زير: «كردو، گريوه، بيلقان، پچ‌پچ، كندو، پور، سكنه، كخ، كنگر، جملولي يا جملوك (گويش نخجوان) قنطره (گويش آران و موقان) ياد گرديده است......

ادامه مطلب...

ايراني زبانان اران، گذشته و آينده

سرزمين اران (آلبانياي قفقاز) كه طي سده‎هاي دراز از كانون‎هاي درخشش فرهنگ ايراني و زبان فارسي بود ـ گواه اين سخن، سرايندگان نامدار برخاسته از اين سرزمين، همچون نظامي‎ گنجه‎اي، مهستي گنجه‎اي، فلكي شرواني، مجيرالدين بيلقاني، ناقوان قره‏‎باغي (خورشيد خانم). هند و شاه نخجواني و بسياري ديگر است.(1)‏ـ در پي چيرگي تيره‎هاي ترك زبان و سپس روسيه‎ي تزاري و آنگاه اتحاد شوروي، نخست شاهد گويش‏هاي فارسي از زبان گفتاري باشندگان اين سرزمين و سپس حذف فارسي از زبان نوشتاري آنان و در پايان كوشش براي استحاله‏ي تيره‎هاي ايراني زبان (همچون تات‏ها و تالشيان و كردان) در مردم ترك زبان اران بوده است.....

ادامه مطلب...

درباره زبان آذري

...هم‌چنين عبدالرحمن بن‌عوف از زبان ابوبكر صديق خليفه اول، پيش از گشودن ايران به‌دست تازيان آورده است كه او در پايان زندگي در رخت‌خواب بيماري مي‌گفته است: «ولتألمن النوم علي الصوف الاذربي كما يألم احدكم النوم علي حسك ـ السعدان» (مجرد النحوي. الكامل ص 5) «يعني خواب بر روي پشمينه آذري مرا چنان مي‌آزارد كه هر يك از شما را خوابيدن بر روي خار خسك»......

ادامه مطلب...

زبان آذري، يا زبان باستان آذربايگان

عنوان فوق نام كتابي است كه شادروان احمد كسروي 80 سال قبل در مورد زبان باستان آذربايجان منتشر نمود. اكثر هم‌ميهنان با نوشته‌هاي كسروي آشنايي دارند و خوش‌بختانه، نوشته‌هايش هميشه با استقبال روشنفكران و انديشمندان مواجه بود و هست.....

ادامه مطلب...

زبان معیار

کلمهٔ «معیار»، در گفتار حاضر در مقابل اصطلاح فرنگی «استاندارد » به‌کار رفته است. این کلمه در تداول متخصصان جامعه‌شناسی زبان به آن صورتی از زبان اطلاق می‌گردد که افراد یک کشور معین، که احتمالاً به لهجه‌ها و گویشها و گونه‌های محلی تکلم می‌کنند، آن را به عنوان بهترین و مؤثرترین وسیلهٔ ارتباط در میان خود به کار می‌برند. این صورت زبانی معمولاً با زبان مکتوب یا نوشتار مطابق است و همین صورت است که در رادیو و تلویزیون و کتابهای درسی و روزنامه‌ها و روابط رسمی به‌کار می‌رود.1 استفادهٔ درست از این زبان در مواردی که لازم است موجب اعتبار و کسب امتیازهای اجتماعی می‌گردد.

 

ادامه مطلب...