صورت (فرم) چیست؟ - نوشتاری از دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی

یک چشم‌انداز تجربی و ساده برای نشان دادن مسألة «ماده» و «صورت» وجود دارد. مثلاً اگر از یک کیلو «موم» در قالبی معین مقداری مکعب یا کره یا مخروط یا استوانه بسازیم، صورت‌های ما متفاوت است، ولی مادة ما یکسان است که همان موم است....

ادامه مطلب...

زبان فارسی؛ ضرورت حرکت پُر شتاب برای جبران کوتاهی‌های گذشته

البته باید چشمداشت‌مان این باشد که یک دانش نو با خود فرهنگ و زبانی نو نیز بیاورد و نباید به مانند تــهاجم فرهنگی با آن مقابــله کرد؛ همان‌گونــه که نباید در مـقابلش واپس نشست و به زبان دیگر منفعل بود.

ادامه مطلب...

تابع مهمل، آرایه سخن عامیانه

موضوع تابع مهمل، علاوه بر اینکه در ادبیات ایران مطرح است، موضوعى است که در زبان محاوره، همه با آن سر و کار دارند. اما متأسفانه کمتر بدان توجه شده است. همه اَشکال آن شناسایى و معرفى نشده و قواعد آن با همه سادگى تدوین نیافته است و از همه مهم‏تر به دلیل این بى‏توجهى و همچنین به سبب مطالعه اندک در زمینه لغات عامیانه و واژه‏هاى محلى، بسیارى از ترکیباتى که در فرهنگ عامیانه به‌کار مى‏رود و از نوع تابع مهمل نیست، تابع مهمل پنداشته شده و در لغت‏نامه‏ها به همین شکل ضبط شده است. این نوشتار نخست به شناساندن تابع مهمل وسپس به تدوین مقدماتى قواعد آن و سرانجام به بررسى اشتباهاتى که درین زمینه در فرهنگ‏ها صورت گرفته است مى‏پردازد.

ادامه مطلب...

نگاهی به تاریخ ادبیات فارسی در داغستان

روابط داغستان با ایران زمین را می‌توان از زمان دولت ماد مشاهده کرد، زیرا در آن زمان داغستان جزو آلبانیای قفقاز به شمار می‌آمد و به قول تاریخ شناس معروف روسی، دیاکونوف، ما باید روابط آلبانیای قفقاز با دولت ماد را بسیار نزدیک تصور کنیم....

ادامه مطلب...

معارضۀ ترکی با فارسی در ارّان و شروان

کشوری که امروز ـ از سال 1918 به بعد ـ جمهوری ( شوروی ) آذربایجان نامیده می‌شود در دورۀ اسلامی اَرّان و شروان نام داشته است. شروان منطقۀ شمالی این جمهوری از رود کُر (کورا در نوشته‌های یونانی و روسی و اروپایی) تا شمالی‌ترین منطقه و ارّان قسمت جنوب رود کر تا شمال رود ارس را در بر می‌گرفته است...

ادامه مطلب...

حکمت دینی و تقدّس زبان فارسی

فلسفه و تفکّر فلسفی در تمدّن اسلامی تاریخی دارد دیرینه و پر حادثه، با فراز و نشیب‌های‌بسیار، اما سنّت تاریخ‌نگاری در فلسفه سنّتی است نسبتاً کم‌سابقه که‌ عمر آن به یک قرن هم نمی‌رسد. این سنّت خود ناشی از توجه خاصّی است که متفکّران و محقّقان غربی، به خصوص از زمان هگل به بعد، به سیر اندیشه‌ها و آراء فلسفی در غرب و پیوستگی آنها با یکدیگر مبذول داشته‌اند. تاریخ‌نگاران فلسفه در غرب ابتدا توجّه خود را منحصراً به سیر اندیشه در غرب معطوف کردند...

 

ادامه مطلب...

آبشخورعرفان و تصوف درايران

برخي ازخاورشناسان بدنبال آبشخورعرفان وفرهنگ ايران بوده وهستند وازآنجا که اين سرزمين داراي تاريخي ديرينه است که تاامروزبا فرازونشيب‌هايي تداوم ودرگسترش شاروندي بشري نيزدستي بلند داشته است، فرهنگي راپروريده که ويژگي‌هاي خودرا دارد ...

ادامه مطلب...

فهرست نامه پژوهش های زبان دیرینه آذربایجان بخش اول (آ- ل )

زبان آذری زبان پیشین آذرآبادگان(آتروپاتن= مادکوچک)یکی از دو شاخه زبان مادی است که زبان مادی خود یکی از زبانهای ایرانی است وزبانهای ایرانی شاخه ای از زبانهای هند وایرانی(آریایی)هستند وزبانهای هند وایرانی خود از کهن ترین خانواده ی بزرگ زبانهای هند واروپایی به شمار می آید.....

ادامه مطلب...