ارج و ارزش نام در باورهای باستانی فراسویی بوده است

انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در دی و بهمن ماه 1389 خورشیدی رشته نشست‌های شاهنامه پژوهی برگزار کرده بود که در این نشست‌ها استاد میرجلال الدین کزازی شاهنامه پژوه و استاد برجستهٔ ادبیات دربارهٔ شاهنامهٔ فرزانهٔ فرهمند توس ابوالقاسم فردوسی – که ویل دورانت او را در میهندوستی بی‌همتا می‌داند- سخن می‌گفت. اگر چه زمان زیادی از برگزاری این نشست‌ها می‌گذرد اما از آن روی که سخنان دکتر میر جلال الدین کزازی دربارهٔ شاهنامه، این نامهٔ سپند و ورجاوند ایرانیان، بسیار ارزنده است، گزارش‌هایی از این نشست‌ها فراهم شده که در چند پاره در ایران‌بوم منتشر می‌شود.

ادامه مطلب...

ایرانی اگر می‌خواهد خود را بشناسد، باید با شاهنامه آشنایی بجوید

 

شاهین آریامنش

انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در دی و بهمن ماه 1389 خورشیدی رشته نشست‌های شاهنامه پژوهی برگزار کرده بود که در این نشست‌ها دكتر میرجلال الدین کزازی شاهنامه پژوه و استاد برجستۀ ادبیات دربارۀ شاهنامۀ فرزانۀ فره‌مند توس ابوالقاسم فردوسی – که ویل دورانت او را در میهن دوستی بی همتا می‌داند- سخن می‌گفت.

 

ادامه مطلب...

میرجلال الدین کزازی: فردوسی را به پاس شاهنامۀ او ارج می‌نهیم

میر جلال الدین کزازی دربارۀ سروده شدن شاهنامه گفت: چندی است که این هنگامه انگیخته شده است که شاهنامه را چند تن سروده‌اند بخشهایی اندک یا بسیار از آن بر افزوده است و سرودۀ فردوسی نیست.

 

ادامه مطلب...

جلوه‌های مدارا در اندیشه‌های حکیم طوس - بخش سوم

بهرام وقتی، سخنان غیرمنتظرۀ زن دهقان را می‏شنود و درمی‏یابد که فرمان‏های او در جهت تأمین رفاه مردم و برقراری عدالت به‏کار گرفته نشده است، سخت آشفته و خشمگین می‏شود. تمام شب را در اندیشه می‏گذراند و سرانجام تصمیم می‏گیرد برای مجبور کردن کارگزاران و لشکریانش به اجرای دستوراتش، برخلاف شیوۀ معمول به‌شدت عمل و خشونت دست یازد:

ادامه مطلب...

جلوه‌های مدارا دراندیشه‌های حکیم طوس - بخش دوم

فردوسی، به پیروی از ارزش‌های اخلاقیِ رایج در ایران باستان، نخستین مرحلۀ نیکی را پاک‌نیتی و نیک‌اندیشی می‌داند:

به دل نیز اندیشۀ بد مدار
بد اندیش را بد بود روزگار

ادامه مطلب...

سخنرانی دادبه، کزازی و ابراهیمی دینانی در ستایش فردوسی

 

به مناسبت روز بزرگداشت فردوسی؛ نشست ادبی «در ستایش فردوسی» در ساعت ۱۶ روز چهارشنبه 25 اردیبهشت‌ماه 1387 با حضور شاهنامه پژوهانی چون دکتر غلامحسین ابراهیمی ‌دینانی «فردوسی و سهروردی»، دکتر اصغر دادبه «عجم زنده کردم بدین پارسی» و دکتر میرجلال‌الدین کزازی «تاملی در داستان رستم و سهراب» و علاقمندان این شاعر حماسه‌سرا در شهرکتاب مرکزی برگزار شد.

 

 

 

 

 

ادامه مطلب...

مردم کدام فردوسی و شاهنامه را می‌پسندیدند؟

 

مردم کدام فردوسی و شاهنامه را می‌پسندیدند؟
(بررسی تلقیات عامیانه دربارۀ فردوسی و شاهنامه)

 

سجاد آیدِنلو

 

برگرفته از مجله پژوهشهای زبان و ادبیات فارسی (علمی ـ پژوهشی) دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ـ دانشگاه اصفهان، دورۀ جدید، شماره 4، زمستان 1388، ص 78 -59.

 


مقدّمه:
هنگامی که از «تلقّیات عامیانه» دربارۀ فردوسی و شاهنامه سخن گفته می‌شود، این نگرشها یا به بیان دقیقتر صاحبان تلقّی را باید به دو دسته تقسیم کرد: نخست فرهیختگان و اهل قلمی که نوع نگاه آنها غالباً در مقدّمه‌های منثور دست‌نویس‌های شاهنامه، تذکره‌ها و ضمن روایات متون ادبی و تاریخی نمود یافته است و  به دلیل تعلّق این آثار و پدید آورندگانشان به حوزۀ فرهنگ و ادبیات «رسمی» به کار بردن صفت «عامیانه» دربارۀ آنها با توجّه به مفهوم اصطلاحی این واژه چندان درست و دقیق نیست و «عامیانه» را در اینجا باید به معنای عامّ «مردمی» دانست. دستۀ دوم، معتقدات و پسندهای اصناف دیگر ـ و عموماً کم دانش ترِ ـ مردم است که برخلاف گروه نخست، مجالی برای گردآوری و کتابت تلقّیات خویش نیافته‌اند و چون خاستگاه و حفظ و انتقال اینگونه از روایات، شفاهی و به صورتهای غیر رسمی بوده است، مراد از «عامیانه» در معنای خاصّ  واژه، همین گروه از باورها و داستانها خواهد بود.

 

 

ادامه مطلب...

جلوه‌های مدارا در اندیشه‌های حکیم طوس - بخش اول

سراسر شاهنامه آکنده از شرح و توصیف دلاوری‌ها، پایمردی‌ها و جان‌فشانی‌های مردم ایران به نحو اعم و گُردان و پهلوانان آن به نحو اخص است؛ اما شگفتا که این کتابِ رزم، کتابِ دینداری و نیکوکاری و کتاب خردورزی، جوانمردی و مهرورزی نیز هست. فردوسی تنها، آموزگارِ وطن‏دوستی و فداکاری در راه پاسداریِ از مرز و بوم نیست که معلمِ اخلاق و فضیلت، مدافعِ عدالت و نَصَفت، مبلّغِ گذشت و سعة صدر و مبشّرِ صلح و آشتی هم هست.

ادامه مطلب...

کیکاووس خودکامه‌ای نامجو

کیقباد نخستین شاه از سلسلۀ کیانیان در دورۀ یک صد سالۀ پادشاهی خود توانست انتقام کشته شدن نوذر، شاه پیشدادی، را از تورانیان بگیرد و به یاری رستم جوان، تورانیان را به پشت مرزهای تعیین شده از طرف فریدون براند.

ادامه مطلب...

چرا به فردوسی حکیم می‌گوییم؟

 

گفتگو از: فریبا دانشور

در شاهنامه، خرد و خردورزی منشاء تمام پیروزی‌ها، پیشرفت‌ها و نیکی‌هاست و در مقابل، شکست‌ها، پسرفت‌ها و غم‌ها حاصل نبود این گوهر ارزشمند است. از این روست که حکیم ابوالقاسم فردوسی در دیباچه و تمامی داستان های شاهنامه، خرد این ودیعه الهی را می ستاید و بر خردورزی تاکید می ورزد. برای واکاوی مفهوم حکمت و خرد در شاهنامه و چرایی حکیم نامیده شدن فردوسی، به سراغ استادی فرهیخته در عرصه ادبیات، حکمت و فلسفه رفتیم تا با تلمذ در محضرشان از خردنامه فردوسی نصیبی بریم.

دکتر اصغر دادبه که در سال ۱۳۸۱ به عنوان چهره ماندگار در عرصه ادبیات عرفانی معرفی شد، دانش آموخته رشته فلسفه و حکمت اسلامی از دانشگاه تهران است. وی که با سابقه بیش از ۳۰ سال تدریس در دانشگاه علامه طباطبایی در سال ۱۳۸۵ بازنشسته شد، هم اکنون عضو شورای علمی و مدیرگروه ادبیات فارسی دایرة المعارف بزرگ اسلامی و دانشنامه ایران و همچنین عضو هیئت علمی و مدیرگروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال است. افزون برنگارش چند کتاب که منتشر شده یا آماده چاپ است، از ایشان بیش از ۳۰۰ مقاله در مجله ها، مجموعه ها و دایرة المعارف بزرگ اسلامی چاپ شده است.

ادامه مطلب...