مسیح (ع) در ادب فارسی

شناخت ما از حضرت مسیح(ع) از چندین طریق می‌تواند اتفاق بیفتد. آنچه من درباره‌اش حرف می‌زنم، گذری است از معبر خیال حافظ. در حیطه بحث درباره مسیح باید به دو حوزه توجه کرد: در مورد واقعیت‌هایی که درباره حضرت مسیح هست و نیز صورتهای خیالی که در حوزه اشعار فارسی درباره این شخصیت وجود دارد. این دو مقوله را باید از هم جدا کرد. آنچه واقعیت دارد و در تاریخ مطرح است، بحث جدایی است....

نام ‌آواها در زبان فارسی

نام ‌آوا (اسم صوت) (onomatopoeia) به واژه‌ای گفته می‌شود که از صداهای موجود در طبیعت یا صدای حیوانات تقلید شده‌ است. مانند (آسمان) غرمبه، شرشر (آب)، جرینگ (شکستن شیشه)، چهچهه (بلبل) و قوقولی‌قوقو (خروس). نام صوت‌های عاطفی نیز در زمره‌ی نام ‌آواها قرار دارند. مانند قهقهه (خنده)،  هن‌وهن (ناشی از خستگی) یا آه (که به‌هنگام اندوه از دهان بیرون می‌آید)....

چرا و چگونه زبان فارسی باید زبانِ علمی ما باشد؟

ما همه فارسی صحبت می‌کنیم، حتی هنگامی که از مسائل تخصصی علمی یا فنی سخن می‌گوییم. این زبانِ تخصصی چه تفاوتهایی با زبان روزمره دارد؟ منظور از زبان علم و زبان تخصصی لزوماً زبان علوم پایه در سطح دانشگاه نیست. مثلاً نانوا، حلبی‌ساز، شیروانی‌ساز، آهنگر و تعمیرکارِ‌تلویزیون هریک اصطلاحاتِ مخصوص به کار خود دارد....

فهلویات شیخ صفی‌الدین اردبیلی

در کتاب سلسلةالنسب صفویه از شیخ حسین پسر شیخ ابدال پیرزادۀ زاهدی که به شاه سلیمان صفوی (سلطنت : 1105 ـ 1077) اهدا شده یازده دوبیتی فهلوی به شیخ صفی‌الدین اسحق اردبیلی (735 ـ 650 ق)، جد پادشاهان صفوی نسبت داده شده است. شیخ حسین، مؤلف کتاب، پس از فتح قندهار به دست شاه عباس دوم در 1059، به علت کهولت انزوا اختیار کرد و این کتاب قاعدتاً باید در اوایل حکومت شاه سلیمان که مصادف اواخر عمر مؤلف است نوشته شده باشد. سلسةالنسب صفویه در شرح حال صفی‌الدین و شش تن از فرزندان اوست که ششمی آنها شاه اسماعیل صفوی است. این کتاب یک خاتمه نیز دارد که در باب شیخ زاهد گیلانی (متوفی در 700 هجری) و فرزندان اوست. سلسلة النسب نخستین بار در 1343 قمری [= 1303 شمسی / 1924 میلادی] از روی نسخۀ بدون تاریخی که متعلق به سِر آلبرت هوتوم شیندلر بود در برلن، چاپخانۀ ایرانشهر به چاپ رسید.1

ترجمه ادبیات فارسی به زبان چینی

نخستین کتاب ادبیات فارسی که در محافل چین مورد توجه قرار گرفت،"رباعیات"خیام بود.آقای گومورو (Guo mo ru) نخستین شاعر نوین نهضت فرهنگی جدیدچین برای اولین بار آن را به زبان چینی برگرداند.....

جهان عرب و زبان فارسی

در دوره ی معاصر تلاش عربها در خدمت به ادبیات فارسی کمتر از ملل و اقوام دیگر نبوده. هر چند این خدمت به علل و اسبابی که از اراده ی آنها خارج بوده، دیر صورت گرفته ولی بی هیچ غرور و بالیدنی می توان گفت که فراوان و عظیم و ارجمند بوده است. این تلاشها به میراث ادبی قدیم ایران محدود نمی شود، بلکه فراتر از آن رفته و شامل آثار جدید فارسی نیز می شود....

وضعیت فعلی زبان و ادبیات فارسی

زبان و ادبیات فارسی معرف چیستی و کیستی ملت متمدن ما در بستر زمان ها و آثار مکتوب گران قدر زبان فارسی منعکس کننده جوهره ملی ایرانیان با فرهنگ و با قدمت و پیشینه ای کهن است که از دیرباز عرصه پهناوری را تحت سیطره و تأثیر خود داشته

واژه‌گزینی در زبان فارسی

سخن امروز من درباره‌ی زبان فارسی امروز است. زبان فارسی مانند یک دریاست و به راستی می‌شود درباره‌ی آن، سخن‌های بسیار گفت. ما ایرانی‌ها در برابر جهان که به درستی دهکده جهانی نامیده می‌شود و با این جهان رسانه‌ها و با این پیوندی که در آن است و با دانش امروز که به ناچار بایستی آن‌ها را بیاموزیم، چه باید بکنیم؟

به مناسبت اول اردیبهشت، روز جهانی سعدی - سعدی و چیستی زیبایی

برگرفته از روزنامه اطلاعات، شماره‌های  25853 (دوشنبه یکم اردیبهشت 1393) و 25854 (سه‌شنبه 2 اردیبهشت 1393) و 25858 (یکشنبه 7 اردیبهشت 1393)

دکتر اصغر دادبه