پيشينه‌ي شيخ‌هاي عرب از لابه‌لاي سخنان لرد کرزن نماينده‌ي امپراتور انگليس

Parent Category: تازه‌ها
Category: نگاه روز
Created: Thursday, 07 August 2014 16:48
Last Updated: Thursday, 07 August 2014 16:48
Published: Thursday, 07 August 2014 16:48
Hits: 1345

 

اي روساي کرانه‌هاي عربي و اي بزرگان گردآمده در اين محفل در جمع شيخ‌هاي خليج‌فارس که همه‌تان پيوندهاي ناشي از پيمان با حکومت بريتانيا داريد:

من امروز به عنوان نماينده‌ي قدرت بريتانيا در امپراتوري کبير هند به اين‌جا آمده‌ام، قدرتي که شما و آبا و اجدادتان همگي با آن آشنا بوده‌ايد و همگي براي مدتي متجاوز از يک‌صد سال با مجريانش سروکار داشته‌ايد. منظورم از سفر به اين صفحات اين است که به شما نشان بدهم که گرچه همه‌تان در نقاطي دورتر از کرانه‌هاي هند زندگي مي‌کنيد، حکومت بريتانيا هرگز فراموشتان نکرده است. ما همان سياستي را که منشا صلح و صفا در اين مناطق شده و از حقوق و مزاياي شما در قسمت اعظم قرن گذشته ضمانت و پاسداري کرده است، همان شيوه‌اي را که هدفش حمايت و سرپرستي از شما بوده است، کماکان دنبال مي‌کنيم.
نيز غرضم از شرکت در اين مجمع تاريخي اين است که همه‌تان به چشم ببينيد که اولين نايب‌السلطنه‌ي هند که قدم به کرانه‌هاي خليج گذاشت، نخواست از آن‌ کرانه‌ها دور شود؛ مگر اين‌که قبلا از حکام و امراي اين نواحي ديدار کند، از آشنايي شخصي با آن‌ها برخوردار شود و به همه‌شان اطمينان مجدد بدهد که کليه‌ي پيمان‌ها و قول و قرارهاي گذشته کماکان محترم و لازم‌الاجرا هستند.
ايهالشيوخ! پدرانتان، و پيش از آن‌ها اجدادتان، لابد به شما گفته‌اند که تاريخ‌ پيشين اين منطقه چه بوده و چگونه بوده است. همه‌تان مي‌دانيد تا يک‌صد سال پيش جنگ و جدال دايمي در اين خليج حکم‌فرما بود. تقريبا هر فردي از افراد اين منطقه براي خود غارت‌گري بود که درياها را مي‌چاپيد. دريازني، غارت محموله‌ي کشتي‌ها، اسير گرفتن مسافران دريايي و سپس فروختن آن‌ها در بازارهاي برده‌فروشي، پيشه‌ي پر رونق اين کرانه‌ها شمرده مي‌شد. هيچ کشتي نمي‌توانست از بندرگاه خود لنگر برگيرد، بي‌آن‌که دايما در اين وحشت و هراس باشد که مورد حمله دريازنان قرار گيرد. مناطق صيد مرواريد صحنه‌هايي شده بود براي جنگ‌ها و برخوردهاي مسلح ساليانه. هيچ‌گونه تضميني براي کسب و کار، دادوستد، و زندگي کردن در آغوش صلح و صفا، وجود نداشت.
در يک چنين وضعي بود که حکومت انگلستان سرانجام مداخله کرد و به دريازنان و آشوب‌گران هشدار داد که در پهنه‌ي آب‌هايي که سواحلش محل اقامت و کسب و کار بازرگانان انگليسي است و امواجش کرانه‌هاي هندوستان را مي‌شويد، اين وضع نامطلوب قابل دوام نيست و بايد خاتمه پذيرد. با اين تصميم، دسته‌‌هايي از ناوگان بريتانيا در سواحل اين خليج و در نقاطي که پايگاه عمليات آشوب‌گران دريايي بود پديدار شدند و نيروهاي مسلح انگليسي بندرها و شهرهايي را که بيش‌ترشان از عرشه‌ي همين کشتي که نگاه کنيم به خوبي ديده مي‌شوند، اشغال کردند. کشمکشي که براي خاتمه دادن به اين وضع آغاز شد در بدو امر، تا موقعي که جنگ و جدال ادامه داشت، خيلي سخت و دشوار بود؛ ولي مخالفان نتوانستند براي مدتي زياد پايداري کنند. در سال 1820 [1199 خ] اولين پيمان عمومي ميان دولت بريتانيا و شيوخ ساحلي به امضا رسيد و به دنبال آن پيمان‌هايي مشابه بسته شد که در حال حاضر جمعا به هشت فقره بالغ مي‌شود...
مسن‌ترين شيوخ اين منطقه، که امروز در جمع شما حضور دارند، فقط تصويري بسيار مبهم از داستان‌ها و حوادث گذشته در ذهنشان باقي است. در حالي که جوان‌ترها هرگز منظره‌ي آشوب و خون‌ريزي در اين نقاط را که تا همين قرن پيش صحنه‌ي کشتارها و جنگ‌هاي ابدي بود، به چشم نديده‌اند.
ايهالشيوخ! از خلال روابطي که بدين‌سان به وجود آمد، وظيفه ي پاسداري و ايجاد صلح و آرامش در اين منطقه، با رضايت خود شما به عهده‌ي بريتانياي کبير واگذار شد و پيوندهاي سياسي ميان حکومت هندوستان و فرد فرد شماها جوانه زد و رشد کرد. در نتيجه‌ي اين پيوندها بود که انگلستان سالار اين خليج و نگهبان رسمي شما شناخته شد؛ به طوري که اکنون هيچ‌کدام از شما، با هيچ دولتي غير از ما رابطه نداريد. هر کدام از شما که اصطلاحا «شيوخ متصالح» اين کرانه‌ها ناميده مي‌شويد چنان‌که خودتان نيز مي‌دانيد، تعهد سپرده‌ايد که وارد هيچ‌گونه قرارداد يا مکاتبه با دولت‌هاي ديگر جهان نشويد، کارگزاران هيچ دولت خارجي را به خاک خود راه ندهيد و هيچ قطعه‌اي از خاک کشور خود را به ديگران واگذار نکنيد. اين تعهدات بر گردن فردفرد شماهاست و همه‌تان موظف به رعايت آن‌ها هستيد، کما اين‌که همه‌تان نيز تاکنون به تعهداتتان عمل کرده‌ايد. قراردادهايي که به آن‌ها اشاره کردم يک‌طرفه نيستند. بلکه، در همان حال که تعهداتي براي شما ايجاد کرده‌‌اند، تکاليفي نيز بر گردن ما گذاشته‌اند. از جمله اين‌که تا موقعي که شما به تعهدات و قول‌هاي خود عمل مي‌کنيد هرگز نبايد اين ترس و واهمه را داشته باشيد که بريتانياي کبير بگذارد کسي از خارج مخل و مزاحم آزادي‌هاي شما شود.
روزي که پا به اين منطقه‌ها گذاشتيم چيزي نيافتيم جز جنگ، آشوب، قتل، غارت و ناامني؛ و امروز چنان‌که مي‌بينيد امنيت، نظم و آرامش جانشين آن اوضاع شده. از آن‌جا که تجارت ما از يک طرف، و امنيت شما از طرف ديگر، مورد تهديد قرار گرفته بود، پس به ناچار کسي مي‌بايست از آن‌ها حراست کند. در هر کدام از بنادري که در طول اين کرانه‌ها واقعند، اتباع پادشاه انگلستان کماکان مقيمند و به تجارت و دادوستد مشغول. امپراتوري کبير هند که دفع از مرزهاي آن وظيفه‌ي اصلي ما را تشکيل مي‌دهد، تقريبا در دروازه‌هاي اين خليج قرار گرفته. ما شما را از دست همسايگاني که خيال نابود کردنتان را داشتند نجات داديم1...
و اکنون که آسايش و آرامش بر اين صفحات سايه افکنده، ابدا خيال نداريم حاصل يک قرن کوشش و تقلاي پرخرجي را که پاياني چنين پيروز و پرجلال داشته است دور بيندازيم. هيچ‌کس نبايد اين انتظار عبث را از ما داشته باشد که بي‌غرض‌ترين صفحه‌ي تاريخ را که با اين همه زحمت و فداکاري نوشته شده است، به دست خود بشوييم و از بين ببريم. صلح و آرامش اين آب‌ها کماکان بايد حفظ شود. از استقلال شما هم‌چنان‌که در گذشته دفاع شده است در آتيه نيز دفاع خواهد شد و نفوذ بريتانياي کبير (به عنوان ضامن اجراي اين قول) کماکان بايد در اين مناطق برتر و بلارقيب بماند...
ايهاالشيوخ! اين‌ها روابطي هستند که ميان امپراتوري بريتانيا و فردفرد شماها وجود دارد. سرور تاج‌دار ما، حکم‌ران عظيم‌الشان اين امپراتوري، در نقطه‌اي چنان دور از سرزمين‌هاي شما زندگي مي‌کند که کسي از شما تاکنون صورت او را به چشم نديده است و در آتيه هم هرگز نخواهد ديد؛ اما اوامر و فرمان‌هاي او در سرتاسر اين اقاليم وسيع که مستملکاتش هستند، توسط عمال و کارگزاران حکومتش اجرا مي‌شوند و من امروز به عنوان نماينده‌ي او در قلمرو هندوستان که تامين رفاه شما را به عهده دارم و از اين حيث مسئول امپراتور هستم، در اين جمع حضور يافته‌ام تا درودهاي خود را به شما ابلاغ، اطمينان‌هاي گذشته را تجديد، و براي همه‌تان آتيه‌اي پر از رفاه و سعادت و خرمي آرزو کنم.

(برگرفته از: خاطرات سياسي سرآرتورهاردينگ
ترجمه دکتر جواد شيخ‌الاسلامي، تهران
 مرکز نشر دانشگاهي، صفحات 169 تا 175)