ستاره‌شناسی در ایران باستان - رصدخانه مراغه - بخش نخست

در روزگاری که خبری از تلسکوپ و دوربین‌های نجومی نبود، خواجه نصیرالدین طوسی رصدخانه‌ای را بنا کرد که سال‌ها به عنوان پیشرفته‌ترین رصد خانه جهان شناخته می‌شد.

خونخواهی ایرانیان

پس از پیمان‌شكنی كوفیان و بروز واقعة خونبار عاشورا، عده‌ای از مردم كوفه پشیمان شدند و از رفتارشان توبه و استغفار كردند و پس از مرگ یزید، طی چند نوبت علیه امویان شوریدند. یكی از این موارد، قیام مختار بود كه ابراهیم ـ پسر مالك اشتر ـ فرماندة بخشی از سپاه او بود. در لشكر مختار، ایرانیان فراوانی حضور داشتند؛

تاریخ‌نگاری در قلمرو اسلام - بخش دوم و پایانی

از تواریخ محلی مهم در این عصر باید از تاریخ بیهق، اثر ابوالحسن علی‌بن‌زید بیهقی(د 565ق/1170م) یاد کرد که به سبب اشتمال بر مسائل تاریخی و احوال مشاهیر اهمیت بسیار دارد. دو کتاب فارسی «بدایع‌الازمان فی وقایع کرمان» و «عقدالعلى للموقف الاعلى» از ابوحامد احمد کرمانی مشتمل بر تاریخ سلاجقه کرمان و حکومت غزها از مهمترین تاریخنامه‌های محلی به‌روزگار سلاجقه متأخر به‌ شمار می‌روند.

تاریخ‌نگاری در قلمرو اسلام - بخش نخست

اشاره: تاریخ نگاری، به عنوان اصطلاحی خاص، به معنی وصف و ثبت وجوه گوناگون حیات و احوال انسان در عرصه سیاست و اجتماع است و اهمیت آن از وجوه گوناگون بر هیچ پژوهنده‌ای پوشیده نیست. آنچه در پی می‌آید، مقاله محققانه و بلندی است برگرفته از دایره‌المعارف بزرگ اسلامی با اندک تلخیص و حذف منابع و مآخذ.

در آینه تاریخ - ماهنامه خواندنی شماره 73

عملیات نظامی ناموفق آقاخان محلاتی
آقاخان محلاتی که در زمان محمدشاه قاجار دست به چند اقدام مسلحانه ناموفق زده بود، یازدهم ژوئیه سال 1841 میلادی پس از عبور از کویر لوت از طریق قائن رهسپار افغانستان و از آن‌جا عازم هند شد. آقا خان، نخست در کرمان به‌پاخاسته بود که شکست خورد و فیروز میرزا حاکم کرمان وی را به تهران فرستاد،

 

یک پژوهشگر تاریخ ایران باستان: مورخان اسلامی، پیشینه محکمی از تاریخ ایران دارند

 

علی بابایی درمنی پژوهشگر و محقق تاریخ ایران با بیان این مطلب به خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) گفت: پس از اسلام مورخان ایرانی اطلاعات ارزشمندی از بخش تاریخ بایگانی‌های دولتی و شیوه تاریخ‌نویسی ایرانیان ارایه داده‌اند که می‌تواند منبع و مرجع بسیار مهمی برای تاریخ‌پژوهان محسوب شود..

 

در آینه تاریخ

دهم ژوئیه 1800 (21 تیر 1179) لرد ریچار ولسلی Lord R. C. Welessley صاحب اختیار وقت کمپانی دولتی انگلیسی هند شرقی و فرماندار قسمت‌هایی از هند که به تصرف آن دولت درآمده بود در محل یک قرارگاه نظامی در بنگال غربی (کلکته) یک موسسه آموزش عالی ویژه شرق شناسی و زبانهای هندی به نام کالج فورت ویلیام Fort William College تاسیس کرد.

ماهیت حکومت صفویان

پروفسور کریستین‌سن تحولات متأثّر از اقدام شاه‌اسماعیل در رسمی کردن مذهب تشیّع را با نتایج عمل «اردشیر بابکان» در رسمیت بخشیدن به کیش زردشتی یک‌سان مي‌داند (کریستین‌سن: 149). ماهیّت کاملاً ایرانی دین زرتشتی تردیدی در قصد و نیّت غایی اردشیر بابکان باقی نمي‌گذارد، اما در مورد رابطه میان رسمی شدن تشیّع و تحقّق وحدت سرزمینی ایران – در پی استقرار حاکمیت صفویان بر این سرزمین – گمانه‌زنی‌هاي زیادی وجود دارد. علاوه بر این، ترک‌زبان بودن خاندان صفوی نیز باعث شده که برخی تاريخ‌نويسان، غالباً دارای دیدگاه‌هاي خاص سیاسی، نظریاتی را دال بر غیر ایرانی بودن این خاندان مطرح نمایند.

اشغال و قتل عام تبریز توسط ترکان عثمانی (993-986 ق) [964-957 خ]

 اشاره
 در طول دوره صفویه، بخش‌های غربی قلمرو ایران، به ویژه منطقه قفقاز و آذربایجان، بارها مورد حمله و هجوم همه‌جانبه سپاهیان عثمانی قرار گرفت. در این تجاوزها، بسیاری از شهرها و روستاهای مناطق یاد شده تصرف و تخریب و افراد بیشماری نیز قتل عام شدند. بنا به آگاهی‌های موجود در بیشتر منابع تاریخی ایران و عثمانی، تقریباً در تمام تهاجم‌های سپاه عثمانی، این مردم غیور خطه آذربایجان بودند که در صف مقدم جنگ و ستیز با عثمانی قرار داشتند. اوج ستیزه‌گری مردم آذربایجان در مقاومت مردم تبریز در برابر تصرف این شهر از سوی قوای عثمان پاشا، تجلی کرد؛

جنگ‌های عثمانی علیه ایران در قفقاز و آذربایجان

جنگ های ایران و عثمانی در زمان شاه طهماسب

در قرن دهم هجری، نخستین حمله عثمانیان به آذربایجان، جنگ معروف چالدران بوده است بعد از پیكار و پیروزی، سلطان سلیم به تبریز آمد و با توقف كوتاه، به تحقیق و تحبیب هنرمندان پرداخت و با انتخاب مشاورانش، عده‌یی از نقاشان و خطاطان و صنعتگران و سایر هنرمندان تبریز را همراه خود به استانبول برد. ایلغار او حاصل و عایدی فرهنگی داشت. در این سفر، شاعری به نام درونی ازنیقی همراه سلیم بود و لشكركشی‌های سلطان را به نظم می‌آورد.