پیشینه پزشکی در ایران باستان

برای آشنایی با پیشینۀ پزشکی در ایران باستان می‌بایست به متون گوناگون کهن ایرانی مراجعه نمود. در این نوشتار کوتاه شاهنامه را که گرانمایه‌ترین سند است گواه می‌گیریم، پرداختن به دیگر متون مانند وندیداد، یسنا و دینکرت مجالی دیگر می‌خواهد....

ادامه مطلب...

آثار به جا مانده از تمدن مانا

پیش از تشکیل پادشاهی ماد در غرب و شمال غرب ایران حکومت‌های محلی مختلفی در این منطقه شکل گرفت که مهمترین و در عین حال ناشناخته‌ترین آنها پادشاهی مانا بود. این حکومت در هزاره اول ق م به مدت 300 سال به حیات فرهنگی سیاسی خود ادامه داد. به این تمدن نخستین بار در سال 834 ق م در کتیبه‌های آشوری اشاره شده است اما خیلی پیش از آن نیز وجود داشتند.‏..

ادامه مطلب...

هوشنگ در تاریخ ایران

جــهاندار هــوشنگ بـا رای و داد             بــه جــای نـیا تاج بر سر نهاد...
چــو بــنشـست بر جـایگاه مِهی                چنین گفت بر تخت شاهنشهی...
 بـه فــرمان یــزدان پــیروزگــر               به داد و دهش، تنگ بسته کمر  
وز آن پس، جهان یک سر آباد کرد             هـمه روی گـیتی پـر از داد کرد
نخستین یکی گوهر آمـد به چنگ              به دانش، ز آهن جدا کرد سنگ...
چو این کرده شد، چارهٔ آب ساخت            ز دریاها برآورد و به هامون نواخت...

ادامه مطلب...

ستاره‌شناسی در ایران باستان - «اسطرلاب» یا «جام جم» - بخش نخست

اسطرلاب وسیله کوچکی است که برای تعیین بعضی مشخصات زمان و مکان آسمان به کار می‌رود. به فارسی «جام جم» نامیده می‌شود ولی به تدریج کلمه یونانی اسطرلاب برای آن متداول شده است. اسطرلاب رایج و معمولی دستگاه و صفحه مدور فلزی از جنس برنز یا برنج یا از آهن و فولاد یا تخته به طور بسیار دقیق و ظریف و مستحکمی ساخته شده است...

ادامه مطلب...

تاریخ ایران - انقراض دولت آشور

بالاخره هووخشتره از گرفتاریهایی که آشور در داخل و خارج کشور در آن ایام داشت استفاده کرد، سپاه تازه‌ای تجهیز کرد و آمادۀ حملۀ مجدد به این کشور شد تا شکست سابق را جبران نماید. درواقع شکست سابق هم، که هجوم ناگهانی سکاها موجب آن شد، بر وفق روایات هرودوت در شروع سلطنت خود وی، که بلافاصله در دنبال کشته شدن پدرش فره‌ورتیش آغاز شد، روی داده بود. به هر حال سعی در جبران آن، خاصه بعد از خاتمه دادن به غایلۀ سکاها برعهدۀ او بود.

ادامه مطلب...

تاریخ ایران - افول مادها و طلوع هخامنشیان

غرور و استبداد در اواخر کار آسیتاگ، او را برخلاف طبیعت خویش به جنگجویی هم سوق داد. در واقع تا وقتی که بختنصر داماد وی بر بابل فرمان می‌راند وی به وسوسة تجاوز به قلمرو بابل و تسخیر حران هم که تعلّق به بابل داشت در خاطر او راه پیدا کرد. نبونید پادشاه جدید بابل هم با او به مقاومت برخاست و کار به جنگ کشید. آستیاگ حران ـ شهر مقدس آشور در شمال بین‌النهرین ـ را محاصره کرد، اما قبل از آنکه به تسخیر آن نایل گردد به ترک محاصره و بازگشت به تختگاه خویش ناچار شد. چیزی که او را به این بازگشت سریع واداشت...

ادامه مطلب...

ستاره‌شناسی در ایران باستان - «اسطرلاب» یا «جام جم» - بخش سوم

دربارة معنى‌ واژة اسطرلاب‌، حمزة اصفهانى‌ ترکیب‌ ستاره ‌یاب‌ را نقل‌ کرده‌ و اسطرلاب‌ را معرب‌ آن‌ شمرده‌ است‌. در موارد دیگری‌ با تصریح‌ به‌ اصل‌ یونانى‌ این‌ واژه‌، آن‌ را به‌ غلط ترازوی‌ ستارگان‌ یا ترازوی‌ آفتاب‌، آینة ستارگان‌ و همانند آنها ترجمه‌ کرده است. ممکن‌ است‌ ترکیب‌ ستاره‌ یاب‌ در واقع‌ نیز ابتکار ستاره ‌شناسان‌ ایرانى‌ و مستقل‌ از واژة یونانى‌ بوده‌ باشد.

ادامه مطلب...

تصویرسازی در سروده‌های کهن دینی و حماسی ایران

دیرینگی بیان اندیشه ها به یاری تصویر به قدمت پیدایی آدمی است. کهنترین دیوار نگاره های موجود، بیانگر آن است که هرگاه انسان در توصیف مکنونات درونی خود به یاری واژگان ناتوان بوده، از تصاویر سود جسته است. افزون بر این،‌سروده های اوستا و دیگر متون ایرانی باستان نشانگر آن است که نیاکان ما طی سده های بسیار همراه با چرای گله های خود، به ساختن تصاویری پرداخته‌اند که امروز بعنوان زیباترین و بدیع ترین جلوه های اندیشۀ بشر به شمار می روند. با شکوه ترین این تصویرها در کتاب اوستا مندرج است.

ادامه مطلب...

اسطورهٔ پرواز - داستان پرواز کی کاووس به آسمان

یکی از دلنشین‌ترین و زیباترین داستان‌های شاهنامهٔ فردوسی، داستان پرواز کی کاووس پادشاه ماجراجوی کیانی به آسمان است. داستانی که در عین جذابیت و زیبایی به گونه‌ای تلخ و دردآور است.

ادامه مطلب...

ارگ جم کهنترین آپارتمان شهر جهان

 


سایت نخست ارگ جم

 

  

 

ارگ جم 1 (Arkaim) در جنوب استپهای اورال و در هشت کیلومتری شمال دهکده آمورسکی (Amurskiy) و در دو کیلومتری جنوب دهکده الکساندروفسکی(Alexandronvosky)  ازبخشهای شهر چلیابینسک  (Cheliabinsk)  و نزدیک استان گورکان (خورگان) روسیه ودر همسایگی شمال قزاقستان قرار دارد. این بنا در کنار رود بولشایا کاراگانکایا (Bolshaya Karaganskaya) قرار داشته و به نظر باستانشناسان روسی میتواند نخستین مرکز گردآمدن آریاییان در هزاره های دور باشد و حتی برخی زادگاه زرتشت را در همین منطقه میدانند. برخی هم چون خانم تامارا گلوبا (Tamara Globa) اختر شناس، عقیده دارد که این شهر همان شهر جمشید در اوستا بوده است.

 

ادامه مطلب...