جهان شناخت «سومری– اکدی» و حضور کهن آریایی‌ها در فلات ایران

سورنا فیروزی

حضور آرياييها در فلات ايران

شناخت سرزمین‌های عهد کهن در بررسی هویت تمدن‌های باستانی به هنگامه‌ای خاص، بسیار اهمیت دارد. زیرا می‌توان از این راه، پیشینۀ ملت‌ها و  ارتباطات آنان با یکدیگر را در مناطق گوناگون ارزیابی نمود. از این رو، در این نگاشته به دور از هر گونه صدور قانون و قطعیت موضوعی، ما به بررسی بوم‌نگاری (جغرافیا) سیاسی از نظر سومریان و همسایۀ شمالی آن، اکد می‌پردازیم.

 

ادامه مطلب...

دروغ هرودوت درباره‌ی کمبوجیه و ماجرای گاوآپیس

اروپایی‌ها به هرودوت لقب پدر اتریخ را داده‌اند. اما بسیاری از خاورشناسان و ایران‌شناسان او را دروغ‌گوی بزرگ می‌دانند. البته باید به یاد داشت که هرودوت در قلمرو شاهنشاهی ایران به دنیا آمده بود و شهروند دولت ایران به شمار می‌رفت، گرچه از نظر نژادی، یونانی تبار بود.

ادامه مطلب...

نخستین جنگ‌های ایران و روم

در دورانی که دولت روم در اوج توانمندی و جهان‌ستانی خود قرار داشت، کنسول‌های زمامدار رومی پس از چیرگی بر اروپا، متوجه شرق شدند و به قصد رسیدن به هندوستان، خیال در هم شکستن قدرت ایران را در مغز پختند. آنان در انجام این خیال، دست به توسعه ارضی در شرق گشادند و با لشگر‌کشی‌های پی‌درپی، مبادرت به جنگ‌های متعدد و طولانی با ایران کردند. چنان که تا پیش از رسیدن « اوکتاویوس اگوست»1 به مقام امپراتوری روم، حکومت‌های کنسولی آن کشور به علت فزونی طلبی‌های جنون‌آمیز دو تن از رهبران خود، سه جنگ بزرگ را بر ضد ایرانیان اشکانی تدارک دیدند و به انجام آن مبادرت ورزیدند.

ادامه مطلب...

شرکت خسرو انوشیروان در جلسات مناظره دانشمندان دانشگاه جندی شاپور

نام « جندی شاپور» معرب «گندی شاهپور» است که جغرافی‎دانان اسلامی آن را به وفور نعمت و خصب نخل و زرع و داشتن رودهای بسیار ستوده‎اند. اما در عصر ساسانی «جندی شاپور» را «وهاند یوشا یوهر» می‎گفتند که به معنی «به ازانطاکیه»

ادامه مطلب...

کارمانا، سرزمینی کهن در ایران باستان

«کرمان» با «کارمانا»‌، در زبان فارسی باستان، نام منطقه‌ای باستانی در حد فاصل نواحی مرکزی ایران و سرزمین «گدروزبا» (Gedrosia) است. بخش شمالی این سرزمین، منطقه‌ای است بی‌نهایت فقیر، چنان که امروز نیز آن را «دشت لوت» یا بیابان تهی می‌نامند، اما نیمه‌ی جنوبی آن چنان که مورخان یونانی آورده‌اند، منطقه‌ای حاصلخیز و پربرکت بود و از جمله رودخانه «هیکتانیس» که در این منطقه دارای ذرات طلا بود،

ادامه مطلب...

جستاری درباره‎ی عدد 13 (سیزدهم فروردین ماه) (سیزده بدر)

در دوران باستان، آغاز و پایان جهان را دوازده هزار سال می‌پنداشتند که چهار دوره‌ی سه هزار ساله را دربر می‌گرفت. این امر در دیگر اسناد به جای مانده از دوران کهن ایران، به روشنی به چشم نمی‌خورد. اما با این وجود، می‌بایست نوعی ریشه در گذشته داشته بوده و نمی‌تواند تنها حاصل دوره‌ی ساسانی باشد.

ادامه مطلب...

قباله‌های عقد ایرانیان باستان

مساله‌ی ازدواج از دیرباز در میان اقوام و جوامع مختلف به صورت‌های گوناگون مطرح بوده است. اما ثبت رسمی آن و پیدا شدن اسناد و قباله‌های ازدواج پدیده‌ای است نسبتاً متأخر. با این حال، اسنادی از ازدواج در میان ایرانیان یافت شده که سابقه‌ی این پدیده را در ایران به زمانی دورتر می‌برد و ما را با موضوعاتی که از دوره‌ی ساسانی برای ایرانیان مطرح بوده، آشنا می‌سازد. این اسناد در میان متون پهلوی و پازند یافت شده ...

ادامه مطلب...

چهرداد نامه، یک نسک گمشده‎ی اوستا

برابر با آگاهی‎هایی که در متن‎های زبان پهلوی در پیش از اسلام و سنت تاریخ نگاری در پس از اسلام، فرادست آمده، بخش‎های ارزشمندی از اوستای کهن که بزرگ‏ترین دانشنامه‎ی دینی و علمی در ایران باستان به شمار می‎رفت، در آتش کین تازندگان بیگانه بسوخت و در این میان یکی از نسک‎های گمشده‎ی اوستا که در متن‎های باستانی از آن یاد شده، «چیترادات نسک» نام داشت که ما آن را «چهردادنامه» می‎خوانیم.

ادامه مطلب...

«کیومرث» در تاریخ ایران

با توجه به اسناد تاریخی ایران کهن و به ویژه شاهنامه که غنی‌ترین منبع تاریخی مکتوب است پی برده می‌شود که دوران کیومرث یکی از مهمترین دوره‌های تاریخی این سرزمین است: 1
«در دوردست‌های تاریخ، یعنی کمابیش 6700 سال پیش از میلاد، کیومرث موفق می‌شود به طایفه ایرها {ایرانیها} موجودیت بخشیده و حدود قلمرو آنان را روشن کند.»

ادامه مطلب...