آرامگاهای هخامنشی رنگی بوده‌‎اند

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

 

برگرفته از فر ایران

حسن ظهوری

برداشت رسوب از رویه آرامگاه شاهنشاهان هخامنشی در نقش رستم به ویژه آرامگاه داریوش، پرده از راز رنگی بودن این آرامگاه‏ها برداشت و شوند (موجب) شگفتی باستان‎شناسان شد. در این بافت تازه، تصویری جدید از رنگ‎های به کار رفته در نقش برجسته داریوش نمایان شد. این در حالی است که در صورت گذر راه‎آهن از کنار نقش رسم احتمال ریزش این رنگ‎ها وجود دارد.
محمد‎تقی عطایی، باستان‎شناس و کارشناس پیشین بنیاد پژوهشی پارسه و پاسارگاد گفت:

در سال 1382 زمانی که کارشناسان بازسازی پوسته‎های آهکی ناشی از بارش باران و شره‎ی آب را از روی آرامگاه شاهان هخامنشی، به ویژه داریوش بزرگ برمی‎داشتند فهمیدند که همه‎ی رویه آرامگاه داریوش و شاید دیگر شاهان هخامنشی دفن شده در نقش رستم رنگی بوده است.

این بازسازی‎ها به دست «حسن راه ساز» از بنیاد پژوهشی پارسه و پاساردگاد و در پایان‎نامه‎ای به قلم «مجید ایاسی» انجام می‎گرفته است.
عطایی افزود:

زمانی که هیات بازسازی متوجه این رنگ‎ها می‎شوند کار با حساسیت بیشتری پیش می‎رود تا آن جا که بخش‎های زیادی از این فضا‎های رنگی با حجم بسیار گسترده‎ی رنگ نمایان می‎شود.
اما در همان زمان، مستند‎نگاری کاملی که شایسته چنین کشفی باشد انجام نگرفت و به همین سبب، خبر بافت این رنگ‎ها تا امروز به جا مانده و هنوز تازه است.

وی درباره‎ی رنگ‎های به کار رفته در نقش رستم گفت:

درون تمام نوشته‎ها میخی با رنگ لاجورد پر شده است و بیش‌تر نقش برجسته‎ها به ویژه نقش برجسته داریوش و خود آرامگاه همه رنگی بوده است... مثلا ریش و سبیل داریوش لاجوردی رنگ است. پیش از این ما درباره‎ی استفاده از رنگ‎ لاجورد در نقش برجسته‎های هخامنشی به ویژه داریوش خبر داشتیم.
تخت جمشید به جای آن که از رنگ لاجورد برای آرایش ریش نقش برجسته‎ داریوش سود جسته شود، تمام ریش را از لاجورد ساخته بودند که به شوند(سبب) غارت مقدونی‎ها خالی مانده است...
موی داریوش در نقش برجسته آرامگاهش در «نقش رستم» سیاه رنگ است. داخل چشم قرمز رنگ بوده و پیرامون چشم و پلک‎ها با سرمه‎ سیاه رنگی کشیده شده‎اند. لب و کفش‎ها قرمز رنگ هستند و لباس‎ها رنگ‎های گوناگونی دارند.
وی با بیان این که حتا برخی عناصر تخت‎جمشید نیز به گونه رنگی در نقش رستم نمایان است، گفت:

برخی عناصر ساختمان سازی تخت جمشید مانند تیر‎های سقف یا نمای ایوان‎ها که اکنون اثری از آن‌ها وجود ندارد، به خوبی در نقش رستم نمایان است. از آنجایی که آرامٌ‏گاه داریوش از روی ایوان‎های تخت‎جمشید، نمونه‎برداری شده است می‎توان با شناسایی رنگ‎های به کار رفته در این آرام‏گاه، کماوبیش شکل راستین ایوان‎های تخت‏جمشید را روی کاغذ، به گونه‎ی رنگی بازسازی کرد...
رنگ‎های به کار رفته در آرامگاه نقش رستم نشان می‎دهد که دو سوی تیر‎های نگهدارنده‏ی‎‏ سقف که به دو سر گاو رسیده‎اند رنگی هستند. تیر‎ها دارای چلیپای قرمز رنگی هستند که درون کادر‎های لاجوردی قرار گرفته‎اند. با بازسازی این رنگ‎ها می‎توان نمایی از ایوان‎های تخت‎جمشید را بازسازی کرد و حتا می‎توان فهمید که تخت‎جمشید چه شکلی بوده است.

پیش از این نیز در کاوش‎های دره بلاغی نیز روشن شده بود که دیوار‎های خشتی اندود سبز رنگ داشته‎اند که احتمالا در تخت‎جمشید نیز از این رنگ‎ها استفاده می‎شده است.
عطایی با بیان این موضوع که اکنون رنگ‎ها از پایداری کمی روی سنگ برخوردار هستند و ویژگی‎های جوی یا لرزه می‎تواند موجب ویرانی آن‌ها شود گفت:

از دید حفاظتی این رنگ‎ها خیلی سست هستند. زیرا تنها ماده‎هایی معدنی‎اند که روی سنگ مالیده شده‎اند.