اسفندگان، روز مهر ايرانی

دکتر هوشنگ طالع

 

اسفندگان يا روز «مهر ايرانی» از جشن‌هاي کهن اين سرزمين است. با توجه به گاه‌شمار امروزين، روز اين جشن برابر است با 29 بهمن‌ماه؛ گرچه در دوران صفويان، آن را در روز 26 بهمن‌ماه برپا می داشتند. شايد امروز هم اگر در همان تاريخ برگزار شود، از ژرفای بيش‌تر تاريخی برخوردار خواهد بود.

سپندارمذ (در زبان اوستايی «سپنت آرميتی» و در زبان پهلوی «سپندارمت» يا «سپندارمذ» و در زبان فارسی «سپندارمذ» يا «اسفندارمذ» يا اسفند، از دو جز تشکيل يافته است که «سپنت» به معنای «ورجـــاوند» است و «آرمــيتی» يا «ارميتی» به معنای انديشه، فداکاری، بردباری، سازگاری و فروتنی است. در زبان پهلوی، معنی آن، «خِرَد کامل» می باشد. 

در گات‌ها، جزء دوم آن يعني «آرميتی» به تنهايي آمده و از فروزه‌هاي «مزدا اهورا» می باشد؛ اما در اوستای نو، سپندارمذ، در کنار خرداد و امرداد، از «ايزد بانوان» است.

 

ادامه مطلب: اسفندگان، روز مهر ايرانی

سده يا انقلاب صنعتی

دکتر هوشنگ طالع

 

ايرانيان با ساختن «چرخ» در آن دوردست‌های تاريخ ، دگرگونی بزرگی در جابجايی مردمان و کالا به وجود آوردند. به گونه‌ای که هنوز بشريت پس از گذشت هزاره‌ها، بر روی «چرخ» به سوی پيش‌رفت و توسعه روان است.

در آبان يشت، درباره‌ي گردونه‌ي اردويسور آناهيتا که چهار اسب آن را مي‌کشيدند، مي‌خوانيم:

اوست که با چهار اسب بزرگِ سپيد ـ يک رنگ و يک نژاد ـ بر دشمنی همه‌ي دشمنان...، چيره شود.

کي‌خسرو، شاهنشاه سرزمين‌های ايرانی (استوار دارنده‌ي کشور) سوار بر گردونه، صد اسب و هزار گاو و ده هزار گوسفند، پيش‌کش اردويسور آناهيتا مي‌کند و از وي مي‌خواهد:

مرا اين کام‌يابی ارزانی دار که بزرگ‌ترين شهريارِ همه‌ي کشورها شوم... که من در درازنای راهِ تاخت و تاز، هميشه در تکاپو، پيش از همه‌ي گردونه‌ها، برانم ...

افزون بر آبان‌يشت، در مهريشت نيز، اشاره‌ي سرراست به گردونه‌ای که مهر بر آن سوار است، ديده مي‌شود:

اگر نيرنگ بازِ بدکنشی پيش آيد، مهر... خود را با گام‌های تند، به گردونه‌ي تيزتک خويش رساند و آن را، شتابان براند...

در جاي ديگر ، درباره‌ي مهر مي‌خوانيم:

آن که با گردونه‌ي بلندچرخ به شيوه‌ي مينَوی ساخته، از کشورِ ارزهی، به سوی کشور خونيرث شتابد...

 

ادامه مطلب: سده يا انقلاب صنعتی

اسفندگان، روز مهر ايرانی

دکتر هوشنگ طالع

 

اسفندگان يا روز «مهر ايرانی» از جشن‌هاي کهن اين سرزمين است. با توجه به گاه‌شمار امروزين، روز اين جشن برابر است با 29 بهمن‌ماه؛ گرچه در دوران صفويان، آن را در روز 26 بهمن‌ماه برپا می داشتند. شايد امروز هم اگر در همان تاريخ برگزار شود، از ژرفای بيش‌تر تاريخی برخوردار خواهد بود.

سپندارمذ (در زبان اوستايی «سپنت آرميتي» و در زبان پهلوی «سپندارمت» يا «سپندارمذ» و در زبان فارسي «سپندارمذ» يا «اسفندارمذ» يا اسفند، از دو جز تشکيل يافته است که «سپنت» به معناي «ورجـــاوند» است و « آرمــيتی» يا « ارميتی» به معنای انديشه، فداکاری، بردباری، سازگاری و فروتنی است. در زبان پهلوی، معنی آن، «خِرَد کامل» می باشد.

 

ادامه مطلب: اسفندگان، روز مهر ايرانی