جشن اسفندگان

  • پرینت

 

اسفندگان روز بزرگداشت مهر ایرانی در فرهنگ ایرانی است.
واژه ی اسفند که اوستایی آن سپنتا آرمییتی است از سه بخش ((سپنته))spanta به صورت مونث به معنی پاک و نا آلوده (مقدس) و ((ارم ))aram به معنی درست و به جا و((متی))mati از ریشه ی مصدری (من)man اندیشیدن می باشد.
بدین سان سپنتا آرمییتی، سپندارمذ[در فارسی نو] اسپند، اسفند به معنی اندیشه ی درست پاک، سازگاری، بردباری، فروتنی مقدس است و نیز هنجش(جاذبه) در هستی است و یکی از قانون های فرمانروا بر هستی و روان آدمی است.
سپندار مذ چهارمین امشاسپند (جاودان های پاک ) در آیین مزدیسنا است.
و در شکل مینوی اش نماد بردباری ِ اهورا مزدا و در جهان خاکی نگهبان زمین است.
سپندارمذ در گات ها به کشتزاران رامش می دهد و نگهبان زمین است.
در گات ها هات34 بند9آمده است:
ای مزدا کسانی که با زشت کرداری و نا آگاهی از منش پاک، سپنتا آرمتی(سپندارمذ) را که نزد دانایان گرامی است خوار شمرند از آنان راستی دور خواهد ماند
و نیز:
ای خداوند خرد! کسانی از آن پاداش گرانبها که نوید داده شده بهره مند خواهند گردید که کار را از روی خرد و منش پاک انجام دهند برای پیشرفت و آبادانی جهان کوشش نمایند.
                                                                   گات ها
جهان و زمین همیشه در نزد ایرانیان گرامی بوده است چنان که در یسنا می خوانیم:
گشایش و آسانی آرزومندم از برای سراسر آفرینش راست...
                                                                                یسنا 68 بند19
همچنین:
سراسر زمین را می ستاییم، سراسر آسمان را می ستاییم و همه ی ستارگان و ماه و خورشید را می ستاییم سراسر اَنیران (روشنایی بی پایان جهان) را می ستاییم.
                                                          یسنا 71 بند9
ایرانیان سپندارمذ را نگهبان زنان نیز می خوانند چون زنان مانند زمین افزاینده جهان و نماینده مهر و فروتنی هستند
ایدون این زمین، زمینی که ما را در بر گرفته و این زنان را نیز می ستاییم و آن زنانی را که از آن تو به شمار آیند ای اهورا مزدا و از راستی برگزیده برخوردارند ما می ستاییم.
                                                                        یسنا 38 بند1
و در جای دیگر از یسنا می خوانیم:
شبان پیرو راستی چه مرد، چه زن به درستی نیک کنش است این بزرگ و نیک و زیبا را یاد کرده بزرگ همی داریم آن کس که چارپایان را پرورد با راستی و رادی و دهش و مهربانی با دستیاری آذر اهورا مزدا، سرپرست و نگهبان ما است.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      یسنا58 بند4
مهر یشت و آبان یشت نیزدرباره ی گرامیداشت میترا و آناهیتا الهه های بسیار ارجمند ایرانی است.
دین مزدیسنا دشمن جنگ و جنگ افزار است
من استوارم به دین بهِ مزدیسنا که مخالف و به کنار گذارنده جنگ افزار و پیونده دهنده ی جهانیان است.
                                                                                                                                         یسنا12 بند9
و نیز:
نیروی راستی را ردِ جنگاوری می خوانم.
                                                          یسنا13بند2
و در یشت ها:
زننده ی مهر(پیمان شکن) نابکار سرتا سر کشور را ویران سازد.
ابوریحان بیرونی (440-360هجری) درباره ی اسفندگان می نویسد:
اسفند ماه روز پنجم آن روز اسفندارمذ است و برای اتفاق دو نام آن را چنین نامیده اند و معنی آن عقل و حلم است و اسفندارمذ فرشته ی موکل زمین است و نیز بر زن های درستکار و پارسا و شوهر دوست و خیرخواه موکل است و در گذشته این ماه به ویژه این روز عید زنان بوده و در این عید مردان به زنان بخشش می نمودند(هدیه می دادند) و هنوز این رسم در اصفهان و ری و دیگر شهرهای پهله(مرکز و غرب ایران) باقی مانده و به فارسی مردگیران می گویند (آثار الباقیه)
اسفندگان که در فرهنگ ایرانی از آن سخن رانده شده است بزرگداشت روز مهر ایرانی است که مهر به همه ی آفریدگان و هستی است.
      
                                        جشن اسفندگان بر همه ی ایرانیان گرامی باد                            
                                                                                           آناهیتا پور کریمی