ریشه و تبار مردم آذربایجان

مسعود لقمان / برگرفته از دیدارگاه مهرمیهن

 

مردمان آذربايجان همان گونه كه نام سرزمينشان نشان مي‌دهد، مردماني هستند ايراني نژاد. نام آذربايجان از آتروپات سردار هخامنشي كه آذربايجان را از چنگال اسكندر رهاند و تا ساليان دراز خود و خاندانش سر رشته‌دار اين سرزمين بودند، گرفته شده است. اين سرزمين پيش از آتروپات، ماد خرد ناميده مي‌شد.

آتروپاتكان (خانه آتورپات) (سرزمين آتورپات)   آذرپادگان

«استاد پورداوود» در معني آتروپاتكان مي‌گويد: «نام آتروپات، نامي است كه به گستردگي در ايران باستان به كار گرفته مي‌شد، از دو بخش درآميخته آتر (آذر) و پات كه اسم مفعول از مصدر پا كه در اوستا و پارسي باستان به معني نگاه داشتن و پاس داشتن و پناه دادن، بسيار به كار رفته و همين واژه است كه در پارسي، پاييدن شده است. جزو كان كه در آتروپاتكان و آذرپادگان افزوده شده، همان است كه در بسياري از نام‌هاي ديگر سرزمين ايران هم ديده مي‌شود مانند گلپايگان (گلبادگان)».

آذربايجانيان فرزندان مادان آريايي‌اند، همان قومي كه كردان و لران امروزي بازماندگان اينانند، اينان تا سده‌هاي اخير، گويش آذري خود را به سختي در برابر تركتازان نگه داشته، اما در پايان،‌دگرگوني‌ها به گونه‌اي شد كه دگر توانايي در برابر اين يورش بيرحمانه را از كف دادند.

ادامه مطلب: ریشه و تبار مردم آذربایجان

ترانه ها و ترانه سرایان آذر به جان آذربایجان

حُسین مُسلم / برگرفته از تارنمای آذری ها



چنان که شادروان محمدامین ریاحی نقل کرده، نخستین بار نسخه دست نویس کتاب «نزهه المجالس» را هلموت ریتر، شرق شناس و متن شناس فقید آلمانی در اوایل دهه ۴۰ شمسی به او معرفی می کند؛ گنجینه ای که در همان نگاه اول، دل از او می برد و از آنجا که در آن سال ها سفیرمختار فرهنگی ایران در ترکیه بود، کتابخانه سلیمانیه استانبول، عکسی از نسخه خطی این کتاب را در اختیار آن فرزانه عاشق ایران و ایرانیّت قرار می دهد. هرچند سال ها بعد (سال ۶۱) است که او با خواندن سخنانی از زبان حیدر علی اف(که در آن زمان معاون اول آلکسی کاسیگین، رییس شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی بوده) در روزنامه ها، به صرافت می افتد تا دیگر کارها را کنار بگذارد و تمام همّ خود را به کار بگیرد و آن را به چاپ برساند . سخنان علی اف حرف های بی پایه و ناصوابی بود که ریاحی از آنها بوی تفرقه پراکنی می شنود و در آنها رد پای دامن زدن به جداسری آذربایجان و قومیت آذری با دیگر بخش های ایران را می بیند؛ از همین روست که –به قول خود- احساس می کند، هر ایرانی باید در برابر چنین فتنه انگیزی ها به قدر توان خود قدمی بردارد. به نظرش می رسد آنچه از دست او برمی آید اقدام به چاپ همین نزهه المجالس است تا جواب علمی انکارناپذیری باشد به این گونه یاوه ها و سندی درخشان در اثبات دیرینگی زبان و فرهنگ ایرانی در شمال غرب ایران و از جمله مناطقی که نزدیک به دوسده پیش در معاهداتی چون گلستان و ترکمانچای از پیکر ایران عزیز جدا شده اند.

ادامه مطلب: ترانه ها و ترانه سرایان آذر به جان آذربایجان

نشانه‌هایی از تبار راستین بلغاری‌ها

ضمایم بلغاری شباهت به ضمایم کهن ایرانی دارد. مثلا واژه اَزم azam در بلغاری به معنای من میباشد که عینا در زبان تاتی و کردی زازایی و بعضی از لهجه‌های دیگر کُردی (از به معنی من) دیده می‌شود.

 

ادامه مطلب: نشانه‌هایی از تبار راستین بلغاری‌ها

نظریه‌هایی دربارۀ ایرانی بودن بلغاری‌ها

دست کم از حدود 50 سال پیش این تئوری در بلغارستان مطرح شده که پورتو بلغاری ها (نیاکان مردم فعلی بلغارستان) از فلات ایران به بالکان مهاجرت کرده‌اند. این نظریه برای نخستین بار در سال 1967 میلادی توسط « وسلین بشولی یف» محقق بلغاری مطرح شد.

 

ادامه مطلب: نظریه‌هایی دربارۀ ایرانی بودن بلغاری‌ها

گفت‌وگو با میهمان ارانی و پاسخ به دوست آذربایجانی

چندی پیش در درمانگاه یکی از پزشکان تبریز، با فردی از باشندگان (اهالی) باکو که کنارم نشسته بود، هم صحبت شدم و در اثنای گفت‌وگو از وضعیت بیماری و روند درمان وی، صحبت به بحث‌های دیگر کشیده شد و او که گمان می‌بُرد من نیز مانند برخی هم میهنان آذربایجانی از گذشته باشکوه سرزمینمان ناآگاهم یا شیفته مظاهر ساختگی آنسوی ارس هستم،..

 

ادامه مطلب: گفت‌وگو با میهمان ارانی و پاسخ به دوست آذربایجانی

خاک مهربانان

 

برگرفته از کتاب «نقدی بر فدرالیسم» نوشتهٔ دکتر محمدرضا خوبروی پاک، مؤسسهٔ نشر و پژوهش شیرازه، 1377، صفحه 216 تا 227، «خاک مهربانان» و چاره‌اندیشی


دکتر محمدرضا خوبروی پاک

 

ادامه مطلب: خاک مهربانان

اقوام ایرانی اقلیت نیستند - نگرشی بر مفهوم اقلیت و زوایای آن

یکی از معضلات معرفتی در صحنه سیاست ایران، روشن نبودن حدود  و ثغور مفاهیم و اصطلاحات سیاسی است که از سوی سیاست مداران، روزنامه نگاران، مدیران و گاه حتی محققین مورد استفاده قرار می گیرد.

ادامه مطلب: اقوام ایرانی اقلیت نیستند - نگرشی بر مفهوم اقلیت و زوایای آن

کدام زبان؟ کدام پژوهش؟ کدام برنامه؟ (گفتگوی متین غفاریان با احسان هوشمند)

اشاره : احسان هوشمند ـ پژوهشگر حوزه ی مطالعات قومی‌ـ معتقد است سیاست‌‌های فعلی در مواجهه با مسئله ی زبان‌های محلی بدون پشتوانه تئوریک است. او همچنین به برخی مخاطرات اجتماعی جدی که آموزش بدون مطالعه و کار کارشناسی زبان مادری ممکن است ایجاد کند، اشاره می‌کند و معتقد است ابعاد و حساسیت‌های اجتماعی و سیاسی زیادی در این زمینه باید مورد توجه قرار گیرد.این گفتگو نخستین بار در مجله ی « مهرنامه» منتشر شده و متن بازنگری شده ی آن که از سوی احسان هوشمند در اختیار « ایرانچهر » قرار گرفته است، پس از ویرایش در اینجا منتشر می شود .

ادامه مطلب: کدام زبان؟ کدام پژوهش؟ کدام برنامه؟ (گفتگوی متین غفاریان با احسان هوشمند)

اصل 15 قانون اساسی؛ ظرایف، بایدها و نبایدها

اصل پانزده قانون اساسی یکی از اصول مبهم است که اتفاقا کم ترین پژوهش جدی پیرامونش دیده می شود و بیشتر دستمایه دعاوی سیاسی و انتخاباتی بوده است.

ادامه مطلب: اصل 15 قانون اساسی؛ ظرایف، بایدها و نبایدها

وحدت ملی، دستیاری ویژه اقوام و تجربه فرانسه

پیدایش و گسترش و بالندگی زبان فارسی دری از موارد جالب و کم نظیر در تاریخ زبان‌های بشری است. هرچند فارسی دری به گونه ای ادامه فارسی میانه به شمار می‌رود، اما مطلب مهم این است که هم زمان با شکل گیری فارسی دری مردمان ایالت فارس خود گویشی مستقل داشته اند و مردمان خراسان و ماوراالنهر نیز خود پارتی زبان و سندی زبان بودند، در همین ایالتهای شرقی بود که دانشمندان و سرایندگان به اندیش سر و سامان دادن و برکشیدن فارسی دری شدند. این موضع هنروران و اندیشمندان شرقی ایران مورد پذیرش سخنوران و نخبگان دیگر نواحی ایران غربی و شمالی و جنوبی نیز قرار گرفت، و آنها نیز به برکشیدن و گسترش این زبان همت ورزیدند. PDF چاپ رایانامه

ادامه مطلب: وحدت ملی، دستیاری ویژه اقوام و تجربه فرانسه