شاهرخ‌ مسکوب، شاهینِ‌ بلندپروازِ‌ اندیشه ‌و فرهنگ

جلیل دوستخواه

 

شاهرخ مِسکوب(۲۰ دی ۱۳۰۲ در بابل– ۲۳ فروردین ۱۳۸۴ در پاریس) پژوهشگر، شاهنامه‌پژوه، مترجم و نویسنده ایرانی بود. یادش گرامی باد.

شاهرخ مسکوب (بابل ۱۳۰۴- پاریس ۱۳۸۴) ، پس از ده‌ها سال پویایی و کوشش و جُست و جو، سرانجام در غُربتی جانکاه و دل‌آزار و به دور از سرزمینی که عمری بدان و به مردمش مِهر می‌وَرزید، قلم از دست فرو نهاد و کارنامه‌ی ِ سرشار و گرانْ‌بارش را به  گَنجورِ هوشیار و نَقّادِ  ‌ِزمان‌ سپرد تا آن‌ را در گنجِ‌ شایگان‌ فرهنگ ‌ایرانی ‌و انسانی،‌ نگاه‌ دارد و به‌ اکنونیان‌ ‌و آیندگان‌ عرضه ‌کند.

یکی ‌از ‌دوستانِ ‌قدیم  ِمسکوب ، ‌در سوگِ ‌او ‌قلم ‌را گریاند و دردمندانه ‌نوشت:

« شاهرخ آن خاک را بسیار دوست داشت. نمی‌دانم کجا دَفنَش خواهند کرد. امّا هر کجا  که باشد، از آن بویِ خاکِ ایران، بویِ شاهنامه، بویِ رستم، بویِ  تهمینه، بویِ اسفندیار و بویِ سهراب به مشام جان هر زایری‌ خواهد رسید. اکنون بزرگی دیگر از فرهنگِ ایران‌زمین، نقاب‌خاک ‌را بر دیدگان ‌کشیده ‌است.اوبختِ ‌بوییدن‌ دیگرباره‌ی ‌خاکش ‌را نداشت.».

 

ادامه مطلب...

سفارش شادروان استاد منوچهر ستوده

استاد منوچهر ستوده از مفاخر ملی ایران، پس از یک دوره بیماری ناشی از عفونت ریه، در سن ۱۰۳ سالگی (۲۰ فروردین ماه ۱۳۹۵) درگذشت.

دکتر منوچهر ستوده ایران شناس، جغرافیدان و استاد بازنشسته دانشگاه تهران و پژوهشگر برجسته كشور در دهه های اخیر بود.

وی در ۲۸ تیر ۱۲۹۲ در عودلاجان از محله‌های قدیم تهران به دنیا آمد با این حال همواره به سرزمین پدری و مادری خود یعنی مازندران، عشق می‌ورزید.

 

فهرست کتاب‌های دکتر ستوده ۵۲ جلد است. تعداد مقالات دکتر ستوده تا به امروز به ۲۸۶ رسید. کتاب‌ها و مقالات استاد ستوده نشانهٔ دل‌بستگی ژرف و عمیق ایشان به تاریخ و دامنه و پیشینهٔ فرهنگ ایرانی است. برخی از کتاب‌های ستوده: فرهنگ گیلکی، با مقدمهٔ ابراهیم پورداود- فرهنگ کرمانی- فرهنگ بهدینان، با مقدمهٔ ابراهیم پورداود-حدود العالم من المشرق الی المغرب- دیوان امیر پازواری، با همکاری محمد داودی- مهمان نامه بخارا -جغرافیای اصفهان- فرهنگ سمنانی، سرخه‌ای، لاسگردی، سنگسری، شهمیرزادی- عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات - قلاع اسماعیلیه در رشته‌کوه‌های البرز،   تاریخ گیلان و دیلمستان- از آستارا تا استرآباد در ده جلد، شامل آثار و بناهای تاریخی گیلان و مازندران و گلستان که هرکدام قریب به ۸۰۰ صفحه است- فرهنگ نائینی- تاریخ بدخشان-تاریخ بنادر و جزایر خلیج‌فارس- سفرنامهٔ گیلان ناصرالدین‌شاه قاجار-جغرافیای تاریخی شمیران- اسناد خاندان خلعتبری با مقدمه مجتبی رضوانی گیل کلایی است.

ادامه مطلب...

نشانه ‏های میهن‏ پرستی در نوشته‏ های صادق هدایت

مهیار دیباور

 

پیش گفتار: صادق هدایت یکی از پیشگامان داستان نویسی نوین پارسی و یکی از نویسندگان اندک شمارِ سایاک دار (صاحب سبک) ایرانی است که بیشتر آوازه اش وامدار داستان بلند «بوف کور» می‌باشد. زندگی و نوشته‌های این نویسنده نامدارِ هم‌روزگار، باره (موضوع) نَسکها و جستارهای بسیاری بوده و تواند بود. در این نوشتار به سویه‌های میهن پرستی و ایران خواهی نوشته‌ها و اندیشه‌های هدایت خواهیم پرداخت. خوانندگان ارجمند میتوانند برای پی بردن به دیگر سویه‌های منش وی، افزون بر خواندن نوزندهایش (آثارش)، به بُن مایه‌های پایان این نوشتار نیز بنگرند.

چند نکته شایان یادآوری است: یکم این که به شُوَند پاسداشت گروداری، در واگویه ها در سایاک (سبک) نوشته و واژگان کاربردی آن، به هیچ روی، دست نبرده‌ام و از این رو، این واگویه ها از نگر (نظر) واژگان ناسره و سایاک ناچامه (سبک نثر) با نوشتار من، ناهمسان است. دوم این که بندواژه (حرف) ر، درون کمانک (پرانتز)، سَرواژه (مخفف) رویه (صفحه) است. نکته سوم، بازنمودهای (توضیحات) افزوده خود به واگویه را درون نشان چنگک (قلاب یا کُروشه) آورده ام.

بی گمان چون در گزینش بخش هایی از نسکهای هدایت و دیگران، گرفتار تنگناهایی بوده ام، خَستو (معترف) هستم که نتوانسته ام چنان که شایسته جایگاه بلند هدایت است، از پس این کارمهم  برآیم. دلبستگی بی اندازه ام به منش، زندگی، اندیشه و نوشته‌های هدایت، و دلگرمی‌های مینُوی (تشویقهای معنوی) سرکار بانو صارمی، مرا به وارونه تنگناها و دست و پا بستگی‌ها، به انجام این کار برانگیخت، «تا چه قبول افتد و چه در نظر آید...»

ادامه مطلب...

۲۳ اسفندماه، سالروز درگذشت استاد عبدالعلی ادیب برومند

۲۳ اسفندماه، سالروز درگذشت استاد عبدالعلی ادیب برومند است. یادش گرامی باد.

 

استاد برومند در سال ۱۳۰۳ خورشیدی در شهر گز در استان اصفهان بدنیا آمد و فعالیت های سیاسی خود را از دهه ۱۳۳۰ خورشیدی آغاز نمود.

او دانش‌آموخته رشته حقوق قضایی دانشگاه تهران بود.

ادامه مطلب...

بخشی از دستخط دکتر محمد مصدق

در زندگی مشقت‌بارم خاطرات بسیار دارم که نمیدانم به کدامیک رجحان دهم و آن را برای درج در این دفتر انتخاب نمایم از گذشته می‌گذرم.

عقیده دارم که مخالفت عده‌ای معدود، نباید موجب یاس افراد شود؛ چه در قبال وطن و اجتماع، هرکس وظایفی دارد که برای انجام آن باید گام‌های بلند بردارد.

احمدآباد بیست و یکم آذرماه ۱۳۳۷

یادواره‌ سرور محمد مهرداد - جانباز نهضت پان‌ایرانیسم

دکتر هوشنگ طالع

 

محمد مهرداد در سال 1307 خورشیدی در شهر کرمان، چشم به جهان گشود. او پس از پایان دوره‌ی تحصیلات ابتدایی، همراه خانواده به تهران آمد و در دبیرستان شرف نام‌نویسی کرد. محمد مهرداد می‌گوید:

«سال 1325 در 17 سالگی در سال پنجم دبیرستان شرف بودم؛ معلم زبان فرانسه‌ای داشتیم، یادش به خیر، ساعتی درس می‌داد و ساعت دیگر بحث‌های اجتماعی می‌کرد که آن روزها بازارش سخت گرم بود و بعد به مسایل فلسفی می‌پرداخت و از آزادی رای مردم و حق مردم در تعیین سرنوشت خویش و زمینه‌های فلسفی آن سخن می‌گفت که اغلب یکی دو ساعتی پس از درس، سخنانش ادامه داشت و در پایان به پرسش‌ شاگردان پاسخ می‌گفت...» (چنین‌اند مردان ایران زمین ـ معصومه میرزا محمدی ـ تهران، ‌بهمن 1386 ـ ر7 )

 

به گفته‌ی محمد مهرداد، سخنان این آموزگار باعث شد که «آن سال و سال‌های بعد ما با اشتیاق به سوی مطالعه مقالات و کتاب‌هایی از این دست می‌رفتیم و سعی می‌کردیم بر اندوخته‌های علمی خود بیفزاییم». (همان)

ادامه مطلب...

چگونه ممکن است؟!

دکتر محمد مصدق:

چگونه ممکن است خون ایرانی در رگ های کسی جاری باشد و مداخله اجنبی را در کشور تحمل نماید؟

بانوی نجوم ایران

دکتر آلینوش طریان، نخستین بانوی ایرانی که به مقام استادی در رشته فیزیک نایل شده بود، در آخرین روزهای ۹۰ سالگی‌اش از میان ما رخت بربست.

طریان که متولد سال ۱۲۹۹ تهران بود، بعد از دریافت درجه کارشناسی فیزیک از دانشکده ‌علوم دانشگاه تهران، در آزمایشگاه دانشکده علوم مشغول به خدمت شد. سپس با هزینه شخصی به فرانسه رفت و در دانشگاه سوربن، مدرک دکترای خود را در رشته فیزیک دریافت کرد و با وجود پیشنهاد استادی در دانشگاه سوربن به ایران بازگشت و در دانشگاه تهران به سمت استادی منصوب شد.

طریان درباره بازگشتش به ایران بعد از تحصیل در فرانسه بارها گفته بود: «خیلی‌ها به من گفتند که آنجا بمانم؛ اما من به ایران برگشتم تا به فرزندان این کشور کمک کنم.»

ادامه مطلب...

حکومت از مرده مصدق هم وحشت داشت

عبدالله انوار / پژوهشگر تاریخ و کتابشناس

 

حکومت شاه از خبر مرده مصدق هم می‌ترسید و اجازه نداد که مردم عزداری کنند. حتی گفته شد که سیدضیاء‌الدین طباطبایی از شاه خواسته بود که اجازه دهد که برای مصدق مجلس یادبود و ختم گرفته شود. اما شاه با این خواسته مخالفت کرده بود.

 

 من مطمئن هستم که اگر به گذشته برگردم، دوباره دل به مصدق می‌بندم، سیاستمداری که پاک و وطن‌دوست بود و تمام مدتی که حکومت را در دست داشت، یک بار حقوقی دریافت نکرد و زندگی خود را هم به باد داد.عاقبت مردی که می‌خواست ایران و ایرانی اختیار خودش را داشته باشد، سرنگونی با کودتا و تبعید در احمدآباد و مرگ در سکوت بود، سکوتی که نشان داد، حکومت حتی از جنازه مصدق هم ترس دارد.

ادامه مطلب...

خبر کوتاه بود و واقعه سخت...

خبر کوتاه بود: ”با کمال تاسف اطلاع یافتیم که آقای دکتر محمد مصدق سحرگاه امروز پنج شنبه در ساعت 5/4 بامداد 14/12/1345 در سن 87 سالگی در اتاق شماره 62 بیمارستان نجمیه تهران زندگی را بدرود گفت.“

 

خبری بسیار کوتاه برای مردی بزرگ!!!

سالنامه سازمان اطلاعات انگلیس در سال 1995 درباره اش منتشر کرد: خسارتی که وی به انگلستان وارد کرد از خسارتی که هیتلر در جنگ دوم جهانی به انگلستان وارد کرد بیش تر بود، معترف هستیم که  انگلستان در برابر مصدق شکستی بی سابقه را متحمل شد.

ادامه مطلب...